“Gaat u maar rustig slapen” – Hendrikus Colijn

Niet aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog maar in 1936 uitgesproken

Nog altijd leeft bij sommigen het misverstand dat premier Hendrikus Colijn zich in 1940, aan de vooravond van Duitse inval, via de radio tot de burger wendde en zei: “Gaat u maar rustig slapen”. De uitspraak zou symbool komen te staan voor de falende neutraliteitspolitiek. Er is echter een probleem met de uitspraak. Hij werd helemaal niet aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog gedaan. En Colijn was in 1940 geen premier…

Hendrikus Colijn was minister-president tijdens de crisisjaren 1930. Op 11 maart 1936, dus ruim vier jaar voordat ons land door de Duitsers werd bezet, hield hij een toespraak voor de radio. Aanleiding hiervoor was de oplopende militaire en politieke spanning in Europa, onder meer door de Duitse bezetting van het Rijnland en de opzegging van het pact van Locarno. Naar aanleiding van deze ontwikkelingen had de regering besloten dat de dienstplichtigen van twee regimenten langer in dienst moesten blijven dan aanvankelijk gepland. Dit had tot enige bezorgdheid onder de bevolking geleid. Via een radiotoespraak wilde Colijn de mensen in het land op het hart drukken dat er geen reden was voor paniek. De regering was waakzaam. Colijn sloot zijn rede af met de volgende woorden:

“Daarom maan ik nog eens aan om zich niet te laten verontrusten. Het is beter dat men later getuigen moet dat de regering wel heel erg voorzichtig is geweest, dan dat haar, met hoe geringe kans ook, later verweten zou kunnen worden, dat zij gedut had op een tijd, dat waakzaamheid plicht was.

Ik verzoek den luisteraars dan ook om, wanneer zij straks hun legersteden opzoeken, even rustig te gaan slapen als zij dat ook andere nachten doen. Er is voorhands geen enkele reden om ongerust te zijn. En daarmee, geachte luisteraars, laat ik u over aan de verpozing die de radio u pleegt te bieden. Goedenavond.”

Later is deze uitspraak uit de context getrokken, alsof Colijn vlak voor de Duitse inval in mei 1940 het Nederlandse volk in slaap zou hebben gesust. Op het moment van de Duitse inval was Colijn zoals gezegd echter helemaal geen premier meer. Hij was in de zomer van 1939 opgevolgd door Dirk Jan de Geer.

De radiorede van Hendrikus Colijn (1936):

- advertentie -

Lees ook: Hendrikus Colijn (1869-1944) – Premier tijdens de crisisjaren 1930
Boek: Gaat u maar rustig slapen – Colijn en de mythe van mei 1940

Bronnen

-‘Gaat u maar rustig slapen’ – Norbert-Jan Nuij (Verloren)
-1940: verwarring en aanpassing – Wichert ten Have, NIOD
-https://historiek.net/hendrikus-colijn-premier-crisisjaren/69176/
-https://gerard1945.wordpress.com/2015/11/19/het-misverstand-over-gaat-u-maar-rustig-slapen/

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

De klassieke wereld in 52 ontdekkingen - Leonard RutgersDe jodenvervolging in foto'sDe keuze - Leven in vrijheidDe Bourgondiërs - Bart Van LooDe geschiedenis van Nederland in 100 oude kaarten
Gelijk naar geschiedenisboeken over: