KlussenKlussen

De sociale kwestie (het arbeidersvraagstuk, 19e eeuw)

De arbeider tijdens de industrialisatie

In de negentiende eeuw kwam de industrialisatie op gang. Daardoor veranderde Nederland in snel tempo en niet alleen ten goede. De ‘sociale kwestie’ werd een belangrijk probleem.

- ad -

Kinderen in een fabriek (Lewis Hine, 1908)
Kinderen in een fabriek (Lewis Hine, 1908)
Toen Nederland in de negentiende eeuw een industrieland werd, werd ook de fabrieksarbeider geboren. Die werkte dagelijks veertien uur in gevaarlijke, smerige fabrieken en kreeg daarvoor slecht betaald. Wie een ongeluk kreeg, of door zijn baas werd ontslagen, was de klos: uitkeringen bestonden nog niet. Kinderen werkten mee, vaak net zo hard als hun ouders.

Woningnood en krotten

Ook thuis hadden de arbeiders het zwaar. De komst van de industrie had veel mensen naar de steden gelokt, met woningnood tot gevolg. Gezinnen woonden in kelders en krotten. En door alle ellende grepen veel arbeiders ook nog eens naar de drank.

Aan deze armoedige situatie moest duidelijk iets gebeuren. Vanaf 1866 richtten arbeiders verenigingen op om voor hun belangen op te komen – de eerste vakbonden. Ook veel welgestelde burgers maakten zich zorgen. Zij noemden de problemen van de arbeider ‘de sociale quaestie’. Ruwe manieren en een gebrek aan beschaving van ‘het volk’ hoorden daar volgens hen ook bij.

- advertentie-

- ad -
- advertentie -

Kinderarbeid

De bezorgde burgers stichtten verenigingen om prostitutie, drankgebruik en kermisbezoek tegen te gaan en om de arbeiders op te voeden. Zij wilden de sociale kwestie graag helpen oplossen. Een beetje uit mededogen, maar ook een beetje uit angst voor een opstand.

En ook de overheid deed haar best. Verschillende wetten maakten het leven van de arbeider stukje bij beetje wat aangenamer. Zo kwam er een verbod op kinderarbeid (1874), een arbeidswet (1889) tegen uitbuiting, een leerplichtwet (1900) en een woningwet (1901).

~ Nationaal Historisch Museum

Lees ook: Industriële Revolutie – Samenvatting, oorzaken en gevolgen
…en: Samuel van Houten (1837-1930) en zijn ‘Kinderwetje’
Overzichtspagina: Vaderlandse geschiedenis

- ad -

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

  • Het verval van het Byzantijnse rijk en de opkomst van de islam

    Het verval van het Byzantijnse rijk en de opkomst van de islam

    De toekomst zou schitterend zijn. Het Romeinse rijk was voortaan christelijk, en de keizer zou het geloof verspreiden, te vuur en te zwaard. Niets stond de eindoverwinning van het christendom nog in de weg. Het loopt anders.Lees bericht »
  • De duikboot van Antoine Lipkens

    De duikboot van Antoine Lipkens

    Op 21 december 1906 nam de Koninklijke Marine haar eerste onderzeeboot, de Hr.Ms. O 1, officieel in gebruik. Anderhalf jaar eerder was op de scheepswerf van de Koninklijke Maatschappij De Schelde te Vlissingen de kiel gelegd van deze duikboot, die …Lees bericht »
  • Kleding uit het Behouden Huys

    Kleding uit het Behouden Huys

    Veel Nederlanders zagen enige tijd geleden de 3D speelfilm die Reinout Oerlemans maakte over de beroemde overwintering in het Behouden Huijs. In de zomer van 1596 vertrokken twee schepen uit Amsterdam in de hoop een noordelijke doorvaart naar China te …Lees bericht »
  • John ‘Babbacombe’ Lee, de man die niet wilde hangen

    John ‘Babbacombe’ Lee, de man die niet wilde hangen

    Het leven van de Engelsman John “Babbacombe” Lee, die in 1884 een oudere, vrijgezelle vrouw voor wie hij als butler werkzaam is met een bijl om het leven brengt, levert een van de meest intrigerende verhalen uit de misdaadgeschiedenis op.Lees bericht »

Veel meer tips ➱


Populaire geschiedenisboeken:

Spinozoland - Maxime RovereMoederstad - Philip DrögeBoeken bij de Netflix-serie BridgertonLied van de Goden - Reggie BaayDe tuinen van Buitenzorg - Jan Brokken

Bekijk hier meer geschiedenisboeken of recenseer de boeken die al las