Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723) – Grondlegger van de microbiologie

De Nederlander Antoni van Leeuwenhoek wordt beschouwd als de uitvinder van de microscoop en grondlegger van de microbiologie. Met behulp van zelfgebouwde microscoopjes die ongeveer 500 keer konden vergroten onderzocht hij allerlei biologische verschijnselen zoals bloedlichaampjes, haarvaten en spermatozoïden.

Antoni van Leeuwenhoek
Antoni van Leeuwenhoek
Antoni van Leeuwenhoek wordt in 1632 geboren in Delft. Hoewel hij gedoopt wordt als Thonis Philipszoon, noemt hij zichzelf later Van Leeuwenhoek. Hoewel Van Leeuwenhoek geen wetenschappelijke opleidingen volgde, studeerde hij wel.

In zijn jeugd wordt hij gedurende ongeveer vijf jaar opgeleid tot kassier en boekhouder bij de Schotse lakenhandelaar Willian Davidson.

Van Leeuwenhoek werkte onder meer als lakenkoopman, landmeter en wijnroeier (iemand die met behulp van een soortpeilstok meet hoeveel wijn er in een vat zit).

Van Leeuwenhoek blijkt onvoldoende voldoening te halen uit zijn gewone werk en studeert in de avonduren veel. Hij leert zichzelf glasblazen, slijpen en polijsten en krijgt het voor elkaar zeer goede lenzen te maken die hij kan gebruiken als loep. Met deze eerste microscopen onderzocht hij talloze biologische verschijnselen.

Microscoop van Antoni van Leeuwenhoek (Boerhaave)
Microscoop van Antoni van Leeuwenhoek (Boerhaave)
De Delftenaar geeft bijvoorbeeld als eerst beschrijvingen van de bacteriën op zijn eigen tanden en onderzoekt spiervezels en haarvaatjes. In 1679 neemt hij ook menselijke zaadcellen ‘onder de loep’.

De autodidact is zijn tijd ver vooruit. Dankzij zijn microscopen is hij de eerste die veel biologische verschijnselen onderzoekt én beschrijft. Van Leeuwenhoek wil de opgedane kennis kennelijk niet voor zichzelf houden. Hij stuurt brieven aan enkele bekende Nederlandse waarin hij vertelt over zijn onderzoek. Een van deze Nederlanders, de Delftse arts Reinier de Graaf, is onder de indruk van het werk van Van Leeuwenhoek en introduceert hem bij de gezaghebbende Royal Society in Londen.

Microscopen van Antoni van Leeuwenhoek
Microscopen van Antoni van Leeuwenhoek

Royal Society

Royal SocietyIn Londen is men zeer geïnteresseerd in het onderzoek van de Nederlander. Van Leeuwenhoek stuurt vanaf dat moment geregeld brieven vol informatie over allerlei ‘microscopische wezentjes’ die hij had onderzocht. Aangezien geen van de geleerden in Londen materie nog nooit van zo dichtbij had kunnen onderzoeken, wordt lang niet alles geloofd. Om een einde te maken aan de twijfel stuurt de Royal Society een aantal geleerden naar Delft om het werk van de microscoop met eigen ogen te kunnen onderzoeken. Een van de onderzoekers, Robert Hooke, een Britse sterren- en natuurkundige, herhaalt Van Leeuwenhoeks proeven en constateert dat diens bevindingen juist waren.

In 1680 wordt Van Leeuwenhoek als lid van de Royal Society toegelaten. Deze organisatie bestaat nog steeds. Sinds 1979 wordt er jaarlijks een erelezing gegeven. Deze zogenaamde ‘Leeuwenhoek Lecture’ behandelt thema’s uit de microbiologie.

Antoni van Leeuwenhoek sterft in 1723 op 90-jarige leeftijd. Hij wordt begraven in de Oude Kerk van Delft.

Animatie Microscoop van Antoni van Leeuwenhoek

Rol wc-papier of toiletpapier
Het wc-papier of toiletpapier werd is een uitvinding van de Amerikaan Joseph…
Onderzeeboot van Cornelis Drebbel
De Nederlandse kaarttekenaar, schilder, graveur en lenzenmaker Cornelis Drebbel werd bekend door…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier