Wetenschappers hebben het DNA-profiel van de Neanderthaler grotendeels in kaart gebracht. Het onderzoek biedt nieuw inzicht in de genetische verschillen tussen Neanderthalers en de moderne mens.
Het gaat om een eerste conceptversie van het volledige genoom van de Neanderthaler. Onder leiding van Svante Pääbo (directeur van het Max Planck Instituut) analyseerden onderzoekers meer dan een miljard DNA-fragmenten uit fossielen van circa 38.000 jaar oud. Door dit Neanderthaler-DNA te vergelijken met het genoom van de moderne mens en de chimpansee hopen wetenschappers beter te begrijpen hoe de menselijke evolutie is verlopen.
De onderzoekers vonden geen overtuigend bewijs dat Neanderthalers en Homo sapiens zich met elkaar vermengden, al werd dat niet volledig uitgesloten. Daarnaast concluderen de wetenschappers dat de moderne mens vrijwel geen genen van de Neanderthaler in zich heeft.
De resultaten werden vandaag – op de tweehonderdste geboortedag van Charles Darwin – gepresenteerd door het Max Planck Instituut. De wetenschappers deden er zeker vijftien jaar over om het eerste ruwe genoom van drie 38.000 jaar oude Neanderthaler-fossielen op te stellen. Daarmee konden zij meer dan zestig procent van het Neanderthalergenoom reconstrueren. Voor het hele onderzoek is slechts een halve gram botmateriaal gebruikt. In totaal analyseerden de onderzoekers meer dan een miljard DNA-fragmenten om deze eerste conceptversie van het genoom samen te stellen.
Jaren geleden startten de onderzoekers met een zoektocht naar bruikbaar DNA-materiaal. In totaal werden zeventig Neanderthaler-fossielen onderzocht. Slechts de fossielen die gevonden werden in Vindija in Kroatië, El Sidron in Spanje en Feldhofer in Duitsland bleken bruikbaar materiaal te bevatten.
Bij het onderzoek werd gebruik gemaakt van een nieuwe technologie voor DNA-analyse waarbij onder zeer schone omstandigheden kan worden gewerkt. Wat de wetenschappers betreft noodzakelijk omdat er met zeer kleine fossiele DNA-fragmenten werd gewerkt en men kost wat kost wilde voorkomen dat deze fragmenten besmet werden met DNA van bijvoorbeeld de onderzoekers.
FOXP2-gen
Volgens onderzoeksleider Svante Pääbo is het goed mogelijk dat de Neanderthaler een ontwikkeld spraakvermogen had. Tijdens de bijeenkomst in Chicago bevestigde hij dat het FOXP2-gen tijdens het onderzoek was aangetroffen. Dit gen wordt in verband gebracht met het menselijke taalvermogen. Het is overigens niet voor het eerst dat dit gen is aangetroffen tijdens DNA-onderzoek op Neanderthalerbotten.
Door verdere bestudering van het DNA-profiel van de Neanderthaler hopen de onderzoekers meer inzicht te krijgen in de genetische veranderingen die de mens doorgemaakt heeft.
Neanderhalers waren de dichtstbijzijnde familie van de prehistorische mens en stierven ongeveer 40.000 jaar geleden uit. Bekend is dat de Neanderthaler verre familie van de Homo sapiens was, maar geen voorouder.
Waar komen Nederlanders vandaan? Over de eerste bewoners van Nederland
Wapens in de prehistorie
Eugène Dubois, de ontdekker van de Javamens
Van speer tot zwaard – ontwikkeling van wapens in de prehistorie
