Vestingwerken Naarden in woord en beeld

De afgelopen vijftig jaar zijn de vestingwerken van Naarden ingrijpend gerestaureerd. Met name op initiatief van de Rijksgebouwendienst is stevig geïnvesteerd in het behoud van de zeventiende-eeuwse verdedigingswerken van Naarden, om deze als erfgoed voor komende geslachten te behouden. Vijfentwintig auteurs schreven een mooi herdenkingsboek over een halve eeuw restauratieactiviteiten: Een halve eeuw restaureren. De vesting Naarden (Uitgeverij Matrijs).

Grote of St. Vituskerk in Naarden (CC)

Grote of St. Vituskerk in Naarden (CC)

Het boek bestaat uit vier delen. In deel één staat de ontstaansgeschiedenis van de vestingstad Naarden centraal, gevolgd door een deel dat aandacht besteedt aan de kerkgebouwen en hun interieurs. Daarna komen de gebouwen binnen de veste aan bod, zoals het stadhuis, het Spaanse Huis en het Burgerweeshuis. Ten slotte wordt aandacht besteed aan de geschiedenis van de restauratieactiviteiten in Naarden in de twintigste eeuw.

Hoekse en Kabeljauwse twisten

Ergens in de Middeleeuwen is het dorp Naarden ontstaan. Over de vroege geschiedenis van het dorp schrijft redacteur Carlos Scheltema:

“In de eerste helft van de veertiende eeuw had Naarden slechts de grootte van een dorp, maar het was wel de belangrijkste nederzetting in het Gooi. Het lag op ruim 2,5 kilometer ten noordoosten van het midden van de huidige stad. Stadsrechten zal het waarschijnlijk al voor 1337 hebben gehad en het was toen vermoedelijk al omgegeven door eenvoudige verdedigingswerken, zoals een aarden wal met houten palissaden. Over de geschiedenis van het Gooi in die tijd is veel bekend, maar over het toenmalige Naarden weten we vrijwel niets. Ook naar het ontstaan van de naam hebben veel historici slechts kunnen gissen.” (10)

In 1350, toen de Hoekse en Kabeljauwse twisten begonnen – een strijd tussen diverse adellijke facties binnen het graafschap Holland van circa 1350 tot 1490 – werd Naarden verwoest. De Zuiderzee, die zich toen landinwaarts uitbreidde, spoelde de restanten van het dorp weg. Bij extreem laag water was er ongeveer honderd jaar geleden nog wel iets van het oude dorp te zien.

- advertentie -
Het bloedbad van Naarden, geïllustreerd door Jan Luyken

Het bloedbad van Naarden, geïllustreerd door Jan Luyken

Het Spaanse Huis

In Naarden staat nog steeds het gerestaureerde Spaanse huis, een gebouw dat vermoedelijk in de vijftiende eeuw is gebouwd en een rijke historie kent. Het huis heeft onder meer gediend als kerk en als raadhuis.Tijdens het Rampjaar 1572, om precies te zijn op 1 december, vermoordden de Spanjaarden bij dit gebouw liefst 800 inwoners van Naarden:

“De bevolking weigerde een Spaanse bezetting en betaling van de tiende penning, een door de Spanjaarden opgelegde belasting. Maar omdat de in Naarden aanwezige Geuzen de benen namen, besloot de stad zich alsnog over te geven. Na de overgave werd de bevolking door de Spanjaarden naar het stadhuis gelokt om zogenaamd de vredesvoorwaarden aan te horen, maar in plaats daarvan volgde de massale slachtpartij. Vervolgens plunderden de Spanjaarden de stad en staken deze systematisch in brand. Alles werd vernietigd. Begin zeventiende eeuw werd het pand herbouwd en kreeg het de naam ‘Het Spaanse Huis’. Ook de gevelstenen aan de voorkant herinneren aan deze gebeurtenis.” (66)

Fraaie vormgeving

De vesting Naarden. Een halve eeuw restaureren

De vesting Naarden. Een halve eeuw restaureren

Het boek bevat talloze historische en eigentijdse foto’s van gebouwen, kerken, huizen en locaties, evenals plattegronden en afbeeldingen van oude schilderijen en portretten. Het geheel heeft een fraaie vormgeving meegekregen. Het lijkt me nodeloos te zeggen, maar ik doe het toch: elke inwoner van Naarden hoort dit boek in de kast te hebben staan.

~ Enne Koops

De vesting Naarden – C. Scheltema
Een halve eeuw restaureren

ISBN: 9789053454800
Uitgever: Matrijs
Hardcover, 128 pagina’s
Prijs: € 19,95

Bestel dit boek bij:

De dramatische terugtocht - Illarion Prjanisjnikov, 1812
In de zomer van 1812 begint de Grande Armée van Napoleon aan…
De plaats waar Von Stauffenberg en enkele andere samenzweerders werden geëxecuteerd
Held van de democratische BondsrepubliekHet is vandaag zeventig…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: