Week van de koloniale geschiedenis

Een ongelovige Thomas – Herkomst van de uitdrukking

Wie nooit iets gelooft en overal vraagtekens bijzet wordt wel eens uitgemaakt voor “een ongelovige Thomas”. Deze uitdrukking vindt zijn herkomst in de Bijbel.

Russische icoon van Sint-Tomas, 15e eeuw (Publiek Domein - wiki)
Russische icoon van Sint-Tomas, 15e eeuw (Publiek Domein – wiki)
Volgens de evangeliën was Thomas een van de twaalf apostelen van Jezus. Nadat Jezus gekruisigd was en enkele dagen later uit de dood was opgestaan, toonde deze zich aan zijn volgelingen. Thomas was op dat moment echter niet aanwezig en geloofde er niets van toen de andere apostelen hem vertelden dat Jezus zich aan hen had getoond. In het evangelie van Johannes staat hierover:

“De andere discipelen dan zeiden tot hem (Thomas): Wij hebben den Heere gezien. Doch hij zeide tot hen: Indien ik in Zijn handen niet zie het teken der nagelen, en mijn vinger steke in het teken der nagelen, en steke mijn hand in Zijn zijde, ik zal geenszins geloven. En na acht dagen waren Zijn discipelen wederom binnen, en Thomas met hen; en Jezus kwam, als de deuren gesloten waren, en stond in het midden, en zeide: Vrede zij ulieden! Daarna zeide Hij tot Thomas: Breng uw vinger hier, en zie Mijn handen, en breng uw hand, en steek ze in Mijn zijde; en zijt niet ongelovig, maar gelovig. En Thomas antwoordde en zeide tot Hem: Mijn Heere en mijn God!
Jezus zeide tot hem: Omdat gij Mij gezien hebt, Thomas, zo hebt gij geloofd; zalig zijn zij, die niet zullen gezien hebben, en nochtans zullen geloofd hebben.” – Johannes 20:25-29 – online-bijbel.nl

Het verhaal van de Thomas, dat dus ook als uitdrukking in onze hedendaagse taal is beland, is in de loop der tijd door veel kunstenaars vastgelegd. De beroemdste verbeelding van het verhaal is van de Italiaans kunstschilder Caravaggio. Op zijn werk, dat hierboven te zien is, steekt Thomas zijn vinger in een wond van Jezus om zich ervan te overtuigen dat het werkelijk Jezus is die voor hem staat.

Andere Bijbelse namen in uitdrukkingen

In onze Nederlandse taal gebruiken we nog tal van andere uitdrukkingen en woorden die aan de Bijbel zijn ontleend. Denk aan de benjamin zijn, een salomonsoordeel, de judaskus, weten waar Abraham de mosterd haalt, de ware Jacob vinden, in adamskostuum rondlopen en jeremiëren.

Bekijk ook: Top 100 Bijbelse uitdrukkingen, gezegden en woorden
Boekenrubriek: Taalgeschiedenis

Archiefstukken:

Meer tips ➱

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister