Staatssecretaris Jet Bussemaker heeft het oorlogsdagboek van de Joodse naaister Klaartje de Zwarte-Walvisch in ontvangst genomen. Het aangrijpende relaas is verschenen onder de titel Alles gaat aan flarden.
Klaartje de Zwarte-Walvisch werd in maart 1943 op 32-jarige leeftijd samen met haar man Joseph in Amsterdam opgepakt. Als zoveel andere Joden werd ze enige tijd vastgehouden in de Hollandsche Schouwburg. Kort na haar arrestatie begon ze een dagboek bij te houden, dat ze voortzette in Kamp Vught. Daarin beschreef ze de wreedheid van de bewakers, het kindertransport en de dwangarbeid.
In Vught schreef Klaartje onder meer het volgende: “Kaarsrecht moesten de mannen blijven staan om de slagen in ontvangst te nemen. Verbluft stond ik toe te kijken. Ik had de commandant niet zien aankomen. Een gevoel van walging ging door me heen toen ik dat zag en het niet langer kunnende aanzien draaide ik me om”.
Op een dag noteerde ze verder: “Ik hoop vurig dat alles wat ik hierin heb geschreven nog eens de buitenwereld zal bereiken”. Haar aantekeningen eindigen op 4 juli 1943. Nog geen twee weken later werd ze in vernietigingskamp Sobibor vermoord.
Het dagboek werd jaren later ontdekt en geschonken aan het Joods Historisch Museum. De identiteit van de schrijfster bleef aanvankelijk onbekend, maar werd achterhaald tijdens vooronderzoek voor de tv-serie De Oorlog van de NPS. Fragmenten uit het dagboek werden in een van de afleveringen voorgelezen. Voor historici is heet egodocument onder meer van grote historische waarde vanwege de gedetailleerde en rauwe beschrijvingen van zowel de Hollandsche Schouwburg als kamp Vught en kamp Westerbork.
Anne Frank (1929-1945) – leven en dagboek
Het stalen gevaarte van de Eerste Wereldoorlog: Sturmpanzerwagen A7V
Hoe Joodse geleerden Hitlers ondergang inluidden