Joodse onderduikers overleefden Holocaust 344 dagen in grot

Chris Nicola bekijkt in de Grot van de Priester een kandelaar die toebehoord heeft aan de Joodse onderduikers. Bron: Chris Nicola

Chris Nicola bekijkt in de Grot van de Priester een kandelaar die toebehoord heeft aan de Joodse onderduikers. Bron: Chris Nicola

Een groep Joodse onderduikers verbleef tijdens de Tweede Wereldoorlog ononderbroken 344 dagen in een grot in Oekraïne en ontsnapte zo aan vervolging door de nazi’s. Het bijzondere overlevingsverhaal werd ontdekt door de Amerikaanse speleoloog Chris Nicola. Een artikel hierover is opgenomen in het januarinummer van het magazine Wereld in Oorlog.

Joden in Oekraïne worden door Duitse soldaten gedwongen hun eigen graven te delven, 4 juli 1941. Bron: Bundesarchiv

Joden in Oekraïne worden door Duitse soldaten gedwongen hun eigen graven te delven, 4 juli 1941. Bron: Bundesarchiv


In 1993, twee jaar na de val van de Sovjet-Unie, bezocht Chris Nicola voor het eerst de gipsgrot in het westen van Oekraïne waarin de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken zaten. Boven de grond is niets te zien van het gigantische ondergrondse labyrint. De ingang bevindt zich in een met onkruid begroeid zinkgat, te midden van uitgestrekte tarwevelden waarmee dit deel van Oekraïne bezaaid is. In de volksmond staat de grot bekend als Popowa Yama, oftewel Grot van de Priester. De ingang van het ondergrondse gangenstelsel, dat met een lengte van meer dan 124 kilometer het op veertien na grootste ter wereld is, bevond zich voorheen namelijk op het land van een lokale priester.

Na afgedaald te zijn door een schacht die toegang geeft tot het ondergrondse gangenstelsel werd Nicola door lokale gidsen meegenomen naar een deel van de grot dat “Khatki” (klein huisje) genoemd wordt. Tot verbazing van de Amerikaan waren op deze moeilijk toegankelijke plaats onmiskenbare sporen van langdurige menselijke bewoning aanwezig. Op de bodem trof hij oude schoenen en knopen aan. Een molensteen en deels intacte gemetselde muren bewezen hem dat het hier niet ging om achtergelaten spullen van collega-speleologen, die dit deel van de grot in 1963 in kaart brachten. Zijn gidsen vertelden hem dat hier tijdens de Tweede Wereldoorlog Joden ondergedoken zaten, toen Oekraïne sinds 1941 bezet werd door nazi-Duitsland. Bijna 1 miljoen Joden werden in het land vermoord door de nazi’s.

Het zinkgat waarin de ingang van de Grot van de Priester zich bevindt. Bron: András Hegedűs / Panoramia

Het zinkgat waarin de ingang van de Grot van de Priester zich bevindt. Bron: András Hegedűs / Panoramia

Het verhaal van de Joodse onderduikers hield Nicola na zijn terugkeer in New York in zijn greep. Hij zou de daarop volgende jaren de grot verschillende malen bezoeken en kwam uiteindelijk in 2002 ook in contact met enkele overlevenden uit de grot. Hun onderduikersgemeenschap had in totaal 38 personen geteld, inclusief een tweejarig jongetje en een 75-jarige grootmoeder. Ze hadden in de periode 1943-1944 in totaal 344 dagen in de Grot van de Priester geleefd. Dat is ruimschoots boven de 205 dagen die de Franse speleoloog Michel Siffre in 1972 in de Midnight Cave in Texas verbleef, wat wordt beschouwd als het recordaantal dagen dat een mens ononderbroken in een grot geleefd heeft. Eerder hadden meerdere van de onderduikers ook al 150 dagen in een vlakbij gelegen grot geleefd, maar daar waren ze ontdekt door de Duitsers en dus niet langer veilig.

- advertentie -
“Gemiddeld sliepen ze 18 tot 22 uur waardoor ze energie spaarden.”

Alleen de mannelijke onderduikers moesten de grot tijdens de onderduikperiode regelmatig verlaten om voedsel en andere voorraden te verzamelen. Ze werden daarbij geholpen door een lokale houtvester bij wie ze hun bezittingen konden omruilen voor bijvoorbeeld bakolie, zeep en lucifers. Ook stalen ze aardappelen en tarwe van de akkers in de omgeving. De vrouwen hielden zich bezig met koken, wassen en reparatie van kleding. De meeste tijd besteedden de grotbewoners echter aan slapen. Net zoals het geval is bij dieren in winterslaap paste hun biologische klok zich gaandeweg aan het ontbreken van daglicht aan. Gemiddeld sliepen ze 18 tot 22 uur waardoor ze energie spaarden. Na de komst van het Rode Leger konden de onderduikers, waarvan ten minste 19 het overleefd hadden, de grot op 12 april 1944 definitief verlaten.

In 2007 waren nog veertien van de bewoners van de Grot van de Priester in leven. Chris Nicola nam in oktober 2010 enkele overlevenden mee terug naar de grotten waaraan ze hun leven dankten. De oudste, Shulim Stermer, was op dat moment 92. Het was voor hem en zijn broer Shlomo niet mogelijk om af te dalen in de Grot van de Priester, hoewel Shlomo daartoe wel een dappere poging deed. Het lukte de bejaarde broers wel om Verteba te bezoeken, de eerste grot waar ze ondergedoken zaten. Ontroerende beelden hiervan zijn te zien in het docudrama “No Place on Earth” van Janet Tobias uit 2012. Als leider van het Priest’s Grotto Heritage Project zet Chris Nicola zich in om het verhaal levend te houden en genocide in de toekomst te voorkomen.

~ Kevin Prenger – Go2War2

Een uitgebreid artikel over dit opmerkelijke overlevingsverhaal, geschreven door Go2War2.nl-medewerker Kevin Prenger, verschijnt in het januarinummer van ‘Wereld in Oorlog’. Dit tweemaandelijks verschijnende magazine vertelt opmerkelijke, aangrijpende en dramatische verhalen achter belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingen en militaire operaties in de recente oorlogsgeschiedenis. De nadruk ligt op de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Meer informatie op: www.wereldinoorlog.com.

Monument in het WertheimparkIn het Amsterdamse Wertheimpark is…
Britse soldaten in Bergen-Belsen, april 1945De Holocaust was…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: