De Durchgangslager – Piaski, Izbica en Krasniczyn (#3)

Joodse begraafplaats in Izbica

1 oktober


Stichting Sobibor organiseert ieder jaar een studiereis langs de vernietigingskampen en getto’s van Aktion Reinhard, de codenaam waaronder in 1942 en 1943 ongeveer anderhalf miljoen Joden werden vermoord in de gaskamers van de vernietigingskampen Belzec, Sobibor en Treblinka. Op Historiek plaatsen we de komende tijd blogs van personen die deelnamen aan de bijzondere studiereis. Een overzicht van al geplaatste blogs is hier te vinden.

Al vroeg gingen we met de bus naar Piaski, onze eerste stop. Na een klein uurtje rijden reden we een woonwijkje in en stopten bij een nietszeggend huis met een blaffende hond, naast een klein schooltje. We liepen om het huis heen naar een overwoekerd bosje. Tussen de gebroken bierflessen (geen bierflesjes, ze komen hier in halve liters) en struiken stond een monument verscholen, we stonden op een vergeten Joodse begraafplaats.

De grafstenen waren verdwenen, op één na, die wordt nog gebruikt door de lokale jeugd om hun flessen op kapot te gooien. De pogingen van Bildungswerk Stanislaw Hantz (Bildungswerk), de Duitse stichting met wie wij de studiereis jaarlijks organiseren, om deze begraafplaats te adopteren en schoon te houden zijn op niets uitgelopen. Een Poolse begeleider geeft aan dat het dorpje nog antisemitische sentimenten heeft.

Hoe anders verloopt ons bezoek aan het dorpje Izbica. Na een rondleiding door het dorp krijgen we een beeld van dit Durchgangslager. Het was open en er woonden ook enkele Polen die een P op hun deuren hadden geschilderd, een variatie op de J in je paspoort. Het werd ons ook duidelijk waarom men eerst naar een Durchgangslager ging, pure propaganda, men kon dan een ansichtkaart naar huis sturen om te vertellen dat ze goed aangekomen waren, het zou hen niet helpen de gaskamer te ontlopen.

- advertentie -
De reizigers bij de Joodse begraafplaats in Izbica – Foto: Stichting Sobibor

We werden hartelijk ontvangen op de lokale middelbare school, twee leraressen werken samen met Bildungswerk en besteden elk jaar aandacht buiten de lessen om aan de geschiedenis van hun dorpje. Leerlingen hadden meegedaan aan een wedstrijd, in drie categorieën: tekenen, proza en korte verhalen. De besten kregen een oorkonde en lieten hun tekening zien of droegen hun eigen werk voor. Prachtig om te zien dat twee leraressen zo’n positieve invloed kunnen hebben op de nieuwe generatie en taboes doorbreken binnen een kleine gemeenschap met hulp van Bildungswerk, iets wat onze Stichting Sobibor ook doet met Poolse leerlingen in Sobibor tijdens onze jaarlijkse Herdenkingsreis in april.

In de late namiddag gaan we op de terugweg nog naar een andere vergeten begraafplaats op een heuvel naast een trapveldje in het gehucht Krasniczyn. Wederom in een overwoekerd bos, echter ditmaal met een hek er om heen en geen gebroken bierflessen. Een verbetering ten opzichte van vorig jaar, begrijpen we. Er schijnen veel van dit soort dorpen te zijn in Polen met een verscholen begraafplaats waar executies hebben plaatsgevonden en de grafstenen zijn gebruikt voor wegen en stoepen (wel met de Hebreeuwse tekst naar beneden natuurlijk). Er is nog veel werk te verrichten in Polen.


~ Maarten Eddes, 43 jaar, bestuurslid Stichting Sobibor

Stichting Sobibor organiseert twee reizen per jaar: in april een 4-daagse herdenkingsreis naar Sobibor voor nabestaanden en in oktober een 7-daagse studiereis naar de Aktion Reinhard kampen in Polen. Voor meer informatie kan je mailen naar info@stichtingsobibor.nl

Vredespaleis in Den Haag - Foto: CC/IamthestigIn het Vredespaleis…
Monumenten ter nagedachtenis aan de slachtoffers in voormalig vernietigingskamp…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net