Februari – De maand van Carnaval

Hoera, de winter is (bijna) voorbij!

Al van oudsher is februari een maand van feesten. Voor de Romeinen was het de maand van reiniging en boetedoening (Februus, de god van reiniging) en voor de Germanen de maand van de vruchtbaarheid. In beide gevallen was dit aanleiding voor grote feesten met daarbij de nodige rituelen, zoals verkleedpartijen, het dragen van maskers, ‘muziek’ maken op potten en pannen en vooral ook bovenmatig eten en drinken.

De opkomende christelijke kerk probeerde op alle mogelijke manieren deze heidense tradities de kop in te drukken, enerzijds door ze te verbieden, anderzijds door ze als het ware te verpakken in christelijke feestdagen in dezelfde periode, met ook de daarbij behorende rituelen. Vastenavond met het daaraan voorafgaande, uitbundige carnaval is daar een voorbeeld van.

Carne vale

In 1091 stelde de katholieke kerk in het Concilie van Benevento Aswoensdag officieel vast als het begin van de veertig dagen durende vastentijd voor Pasen. De voor deze maand traditionele, uitbundige feesten, met volop eten en drinken, werden teruggebracht tot de laatste drie dagen vóór die ‘voedselarme’ periode. Er werd carnaval gevierd met als absoluut eindpunt: vastenavond, de avond vóór Aswoensdag, om twaalf uur ’s nachts. Tijdens de vastenperiode mocht men geen vlees en allerlei andere extra lekkernijen eten. Het woord carnaval is dan ook zeer waarschijnlijk ontleend aan het Italiaans: ‘carne vale’ (= vlees, vaarwel) of ‘carne levare’ (= het vlees opruimen). Aanvankelijk werd alleen in Italië carnaval gevierd, maar na de Middeleeuwen breidde dit zich steeds verder uit naar andere katholieke streken in Europa.

Februari - De maand van Carnaval

Februari – De maand van Carnaval

Uitbundigheid

Geen wonder, dat makers van maandprenten vaak het carnavalsfeest uitkozen als typerend kenmerk voor het uitbeelden van de maand februari. Zo ook Casper Luyken (1672-1708), die zijn serie maandprenten maakte voor zijn toenmalige werkgever Christoph Weigel in Neurenberg, Beieren (Duitsland), een streek waar al sinds jaar en dag volop carnaval wordt gevierd.

- advertentie -

Deze februariprent laat een uitbundig dansende nar zien, voorzien van de nodige attributen: een rommelpot, waarop hij lawaai maakt, een opgeblazen varkensblaas en een vistreeft als voorbode voor de vastenperiode, waarin geen vlees maar wel vis gegeten mocht worden. Op de achtergrond zijn twee als Pulcinella uitgedoste figuren op weg naar de herberg, waar volop eten en drinken te verkrijgen was, zoals blijkt uit een ringvormig brood en een drinkkan die als uithangteken aan een stok boven de deur hangen. De commedia dell’arte figuur Pulcinella stond onder meer bekend als een gulzigaard.

Cornelis Troost, Februari - Carnavalsvierders trekken langs een gracht, 1742

Cornelis Troost, Februari – Carnavalsvierders trekken langs een gracht, 1742

Huiselijke kring

In de loop van de zestiende eeuw veroorzaakte de Reformatie een scheuring binnen het christendom. In ons land ontstond daardoor een religieuze tweedeling: protestant ten noorden van de grote rivieren, de Rijn en de Maas, katholiek ten zuiden daarvan. Dit betekende vooral voor de noordelijke streken, waaronder Amsterdam na de Alteratie in 1578, dat het carnaval niet meer massaal en uitbundig op straat gevierd werd. Het verplaatste zich naar de eigen familiekring. Voor de achttiende-eeuwse kunstenaar Cornelis Troost was het dan ook vanzelfsprekend om in zijn tekening van de maand februari slechts een bescheiden, ingetogen groep carnavalsvierders uit te beelden. De stropop, die de twee elegant geklede, gemaskerde dames tussen zich in dragen, staat symbool voor de winter en werd tijdens het carnavalsfeest verbrand. Hoera, de winter is (bijna) voorbij!

~ Amsterdam MuseumNel Klaversma

Reis door een schilderij van Salvador Dalí (360º Video)
https://youtu.be/F1eLeIocAcU Bovenstaande 360º video maakt het mogelijk een virtueel bezoek te brengen…
Het aardse paradijs met de zondeval van Adam en Eva (ca. 1615) door Jan Brueghel de Oude (1568-1625) en Peter Paul Rubens (1577-1640) - Uit de diverse zeventiende- en achttiende-eeuwse schilderijen van het ‘aards paradijs’ blijkt, dat de gedachte dat onze huisdiersoorten door menselijk toedoen uit een wilde stamvorm voort zijn gekomen, domesticatie dus, nog niet was opgekomen. We zien dan ook witte kippen en konijnen, rashonden, bonte melkkoeien en schimmels, broederlijk gemengd in romantische landschappen dartelen met leeuwen, papegaaien en herten.
‘Man is the only creature that consumes without producing. He does not…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: