Rondeel, bastei en bastion – Betekenis

Wanneer geschreven wordt over oude vestingen en stadsmuren komen de begrippen ‘rondeel’ en ‘bastei’ geregeld voorbij. Wat zijn een rondeel en een bastei?

Een rondeel speelde in vroeger tijden een belangrijke rol bij de verdediging van een stad of vesting. Het was een halfronde vestingtoren die normaal gesproken in de stadsmuur of vestingwal werd aangebracht. Men kon er onder meer zwaar geschut plaatsen, waarmee de vijand onder vuur kon worden genomen. Meestal was het rondeel even hoog als de omliggende verdedigingslinie. Een rondeel beschikte vaak ook over een of meerdere kazematten, kleine stenen bunkers.

Een bastei is een stuk groter dan het rondeel. Dit bouwwerk, voor het eerst ontworpen door Albrecht Dürer, maakt eveneens onderdeel uit van de stadsmuur of vestingwal. Het gaat om grote, lage, halfrond hoefijzervormige toren met geschutsstellingen. Het is de voorloper van het bekendere bastion of bolwerk (in Groningen en Friesland ook wel dwinger genoemd). Op het bastion was ruimte voor infanterie en werd meestal permanent een geschutsbatterij geplaatst. De eerste bastions werden in de vijftiende eeuw in Italië gebouwd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog legde Simon Stevin de eerste bastions in de Nederlanden aan.