Witte Donderdag – De dag vóór Goede Vrijdag

Witte Donderdag is de dag waarop christenen het Laatste Avondmaal van Jezus herdenken. De dag valt op de donderdag vóór Goede Vrijdag en markeert het begin van het zogeheten Paastriduüm (of Triduum Sacrum), de dagen waarin gelovigen de verlossing gedenken en opnieuw beleven. De kleur wit verwijst naar de kleur die in de katholieke liturgie op deze dag wordt gebruikt.

Het Laatste Avondmaal (Missa in Cena Domini) vond kort voor de kruisdood van Jezus plaats. Op deze dag vierde Jezus met zijn apostelen het joodse Pesachfeest, waarbij het einde van de joodse slavernij in Egypte en de uittocht uit Egypte worden herdacht. Tijdens deze maaltijd stelde Jezus het Heilig Avondmaal (Eucharistie) in en maakte hij bekend dat hij door één van zijn apostelen zou worden verraden. De apostel Judas Iskariot verliet hierop de ruimte en leverde zijn meester korte tijd later uit aan een groep hogepriesters, tempelwachters en gewapende mannen. Dit zou uiteindelijk uitmonden in de kruisiging van Jezus.

Jezus waste aan het begin van het Laatste Avondmaal de voeten van zijn volgelingen, als teken van zijn dienstbaarheid en de bereidheid om de minste te willen zijn. Het evangelie van Johannes vermeldt:

Jezus, die wist dat de Vader hem alle macht had gegeven, dat hij van God was gekomen en weer naar God terug zou gaan, stond tijdens de maaltijd op. Hij legde zijn bovenkleed af, sloeg een linnen doek om en goot water in een waskom. Hij begon de voeten van zijn leerlingen te wassen en droogde ze af met de doek die hij omgeslagen had. Johannes 13:3-5 – NBV21

Witte Donderdag: begin van het lijden

Tijdens Witte Donderdag (soms ook Stille Donderdag genoemd) komen veel gelovigen bijeen voor een speciale viering. Deze dag markeert het begin van het lijden van Jezus. Tijdens vieringen wordt het Laatste Avondmaal herdacht, staat men stil bij de aanstaande doodsstrijd van Jezus in de tuin van Getsemane en soms vindt een voetwassing plaats. In de katholieke kerken is het vaak gebruik om kruisbeelden tijdens deze viering met een wit (of paars) kleed af te dekken.

Een nieuw gebod

In Engelstalige gebieden staat de religieuze dag bekend als Holy Thursday of Maundy Thursday. Laatstgenoemde naam is afgeleid van het Latijnse mandatum novum (nieuw gebod), en verwijst naar Jezus’ oproep na de voetwassing om elkaar lief te hebben:

Toen hij hun voeten gewassen had, deed hij zijn bovenkleed aan en ging weer naar zijn plaats. ‘Begrijpen jullie wat ik gedaan heb?’ vroeg hij. ‘Jullie zeggen altijd “meester” en “Heer” tegen mij, en terecht, want dat ben ik ook. Als ik, jullie Heer en jullie meester, je voeten gewassen heb, moet je ook elkaars voeten wassen. Ik heb een voorbeeld gegeven; wat ik voor jullie heb gedaan, moeten jullie ook doen. Johannes 13:12-15 – NBV21

Bronnen