Tag: Taalmuseum

Taalmuseum - Historische taalweetjes op Historiek
In de nieuwe rubriek Taalmuseum worden historische gebruiksvoorwerpen en praktijken gekoppeld aan Nederlandse uitdrukkingen en zegswijzen. De rubriek wordt verzorgd door Girbe Buist.

Zie ook onze pagina: Historische uitdrukkingen

Laatste artikelen:

Gezegdes en uitdrukkingen uit de scheepvaart

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/gezegdes-en-uitdrukkingen-uit-de-scheepvaart/58445/'></div>In ons dagelijks taalgebruik gebruiken wij veelvuldig gezegdes en uitdrukkingen die aan scheepsonderdelen zijn ontleend. <!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/gezegdes-en-uitdrukkingen-uit-de-scheepvaart/58445/'></div>

Pechvogel

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/pechvogel/58414/'></div>De pechvogel is een pop in de vorm van een vogel, die vroeger gebruikt werd als strafmiddel in het onderwijs. Deze pop was gevuld met zaagsel of erwten.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/pechvogel/58414/'></div>

Dat gaat hem boven de pet

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/dat-gaat-hem-boven-de-pet/57418/'></div>Vermoedelijk wordt de pet op iemands hoofd hier vereenzelvigd met de hersens in iemands hoofd omdat ze zo in elkaars onmiddellijke nabijheid vertoeven.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/dat-gaat-hem-boven-de-pet/57418/'></div>

Iets met de vliegende schietspoel doen

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iets-met-de-vliegende-schietspoel-doen/56902/'></div>Aanvankelijk moest de wever de spoel of klos telkens rechts en links met de hand vatten en voortdrijven. Later werd de spoel met een schietspoel voortgejaagd.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iets-met-de-vliegende-schietspoel-doen/56902/'></div>

Iemand op de pijnbank leggen

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iemand-op-de-pijnbank-leggen/56151/'></div>De uitdrukking 'iemand op de pijnbank leggen' verwijst naar het gebruik van de pijnbank, om door middel van lichaamsfolteringen uit beschuldigden bekentenissen te persen.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iemand-op-de-pijnbank-leggen/56151/'></div>

De kolder in de kop hebben

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/de-kolder-in-de-kop-hebben/55840/'></div>Met de kolder in de kop hebben wordt bedoeld dat iemand een dwaze bui heeft.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/de-kolder-in-de-kop-hebben/55840/'></div>

Iets in zijn schild voeren

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iets-in-zijn-schild-voeren/55117/'></div>Een geheim of stiekem plannetje hebben.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iets-in-zijn-schild-voeren/55117/'></div>

Er blijft teveel aan de maat en de strijkstok hangen

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/aan-de-strijkstok-hangen/54788/'></div>Er gaat teveel geld verloren aan onkosten voor tussenpersonen en lang niet al het geld komt ten goede aan wie er recht op heeft. <!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/aan-de-strijkstok-hangen/54788/'></div>

In zijn lobbe zijn

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/in-zijn-lobbe-zijn/54529/'></div>De kraag was in de zeventiende eeuw het meest markante onderdeel van het kostuum. Aanvankelijk werd in Nederland de in de tweede helft van de zestiende eeuw uit Spanje overgebrachte, kleine, ronde, stijf gestreken plooi- of lubbenkraag gedragen.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/in-zijn-lobbe-zijn/54529/'></div>

Iemand of iets aan de kaak stellen

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iemand-of-iets-aan-de-kaak-stellen/54323/'></div>Voor de Franse Revolutie was de kaak of schandpaal de meest verbreide erestraf. Hierbij werd de veroordeelde tijdens de marktdagen vastgeklonken aan een paal of zuil om zo door de voorbijgangers bespot te worden. <!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/iemand-of-iets-aan-de-kaak-stellen/54323/'></div>

Zijn sporen verdiend hebben

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/zijn-sporen-verdiend-hebben/54030/'></div>Deze uitdrukking is ontleend aan de riddertijd. Werd een man tot ridder geslagen, dan ontving hij bij deze ceremonie een gordel en een paar vergulde sporen. <!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/zijn-sporen-verdiend-hebben/54030/'></div>

De plaat poetsen

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/de-plaat-poetsen/53758/'></div>Deze uitdrukking betekent oorspronkelijk deserteren. Wie zich van de groep verwijderde met het voorwendsel de kolfplaat van zijn musket te gaan poetsen en daarna niet meer opdook was gedeserteerd. <!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/de-plaat-poetsen/53758/'></div>

Van streek zijn

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/van-streek-zijn/53628/'></div>Deze uitdrukking is ontleend aan de windstreken op een kompas, een zeevaartinstrument dat het magnetisch noorden aangeeft door middel van een kompasnaald. De naald draait over of met een kompasroos, waarop de windstreken zijn aangegeven.<!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/van-streek-zijn/53628/'></div>

Alle gekheid op een stokje

<!-- AddThis Sharing Buttons above --><div class='at-above-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/alle-gekheid-op-een-stokje/53458/'></div>Het stokje is de gekstok of marot van de nar, die in de middeleeuwen en de renaissance aan alle hoven zijn vaste plaats had. <!-- AddThis Sharing Buttons below --><div class='at-below-post-arch-page addthis_default_style addthis_toolbox at-wordpress-hide' data-url='http://historiek.net/alle-gekheid-op-een-stokje/53458/'></div>