Betaalmiddelen in het oude Nabije Oosten
Ruilhandel is op zich een vrij natuurlijk proces, dat archeologen al in de Steentijd kunnen documenteren, maar er zit een addertje onder het gras: de wensen…
Hannibal over de Alpen – De route en de puzzel
In het najaar van 218 v.Chr. trekt de Karthaagse veldheer Hannibal in vijftien dagen over de Alpen. Zijn vijanden, de Romeinen, waren hier nauwelijks op voorbereid…
Een scherf uit Heerlen
Een kwitantie van de Fiscus Judaicus, een alleen door Joden te betalen belasting, die de wegen van joden en christenen uit elkaar deed gaan.…
Domitianus en de Fiscus Judaicus
De heerschappij van keizer Domitianus markeert het scheiden der wegen (the parting of ways) van christendom en rabbijns jodendom. Eind eerste eeuw transformeerde het Joodse volk…
In beeld: Irak in de oudheid
Oudheidkundige Jona Lendering bracht recent een bezoek aan Irak. Hij bezocht onder meer de Sumerische steden in het zuiden, dronk thee bij de Moeras-Arabieren, was verbaasd…
Drie soorten cyclopen
De oudste vermelding over de cycloop is te vinden in het negende boek van Homeros’ Odyssee. Het verhaal is wereldberoemd. Na een landing op een eiland…
Uruk, een oeroude stad
Uruk, dat in de Bijbel Erech en tegenwoordig Warka heet, was al in het vierde millennium een belangrijke stad in Zuid-Irak. Wat u zich rond 3200…
De wereldkaart van Ptolemaios
Ptolemaios’ Geografie, een fundamenteel werk. Onze reconstructie van de antieke topografie gaat er voor een belangrijk deel op terug. De landkaarten zijn beroemd.…
Historische excuses
"Hoewel ik echt niet afwijzend sta tegenover historische excuses, begrijp ik niet goed hoe slachtofferschap en daderschap na een bepaalde tijd nog documenteerbaar zijn. De stelligheid…
Kon Jezus lezen en schrijven?
Recent werd de vraag voorgelegd of Jezus analfabeet was. Anders gezegd: kon Jezus lezen en schrijven? Dat is een interessante kwestie, die raakt aan allerlei aspecten…
Pinksteren, Sjavoeot en de uitstorting van de Heilige Geest
Als God zich in vuurvorm tot de mensen richt, kunnen we ook denken aan de Brandende Braamstruik van Mozes. Dat is geen toeval. Pinksteren is vijftigste…
Qassem Soleimani en de oorlogen van Iran
Qassem Soleimani was een sleutelfiguur in het Midden-Oosten. Hij en niet Assad overtuigde Poetin te interveniëren in Syrië. Hij was het die opdracht gaf tot de…
Wanneer is een historicus een historicus?
Tacitus wordt doorgaans aangeduid als historicus, maar het is welbeschouwd misleidend. De overeenkomst tussen een historicus zoals u en ik die kennen en een Tacitus gaat…
De Kastalische Bron in Delfi
De Kastalische bron in Delfi bevindt zich niet in het eigenlijke heiligdom van Apollo zelf, maar een eindje vóór de hoofdingang tot het tempelcomplex. Volgens Euripides’…
De vergeetachtige ooggetuige
Ooggetuigen zijn notoir onbetrouwbaar. Om te beginnen passen mensen hun herinneringen aan. We hebben daarvan een prachtig voorbeeld uit de oude wereld, namelijk het gesprek dat…
Historische gebeurtenis: de Lex Roscia
De Lex Roscia, de Wet van Roscius, van 11 februari 49 v.Chr., verleende Romeins burgerrecht aan de mensen van de noordelijke Povlakte.…
De Leidse Amunpapyrus
In een van de vitrines van de afdeling Egypte van het Leidse Rijksmuseum van Oudheden ligt de Amunpapyrus, een van de beroemdste teksten uit de oude…
Assyrië, Babylonië en Perzië: wereldrijken van het Oosten
In ‘Het wereldrijk van het Tweestromenland’ beschrijft Daan Nijssen de geschiedenis van Mesopotamië in de oudheid. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van…