Hannibal in de Alpen

In het najaar van 218 v.Chr. trekt de Karthaagse veldheer Hannibal in vijftien dagen over de Alpen. Zijn vijanden, de Romeinen, waren hier nauwelijks op voorbereid en door deze operatie veranderde het verloop van de Tweede Punische Oorlog (218-201 v.Chr.).

Een scherf uit Heerlen

Een kwitantie van de Fiscus Judaicus, een alleen door Joden te betalen belasting, die de wegen van joden en christenen uit elkaar deed gaan.

Domitianus en de Fiscus Judaicus

De heerschappij van keizer Domitianus markeert het scheiden der wegen (the parting of ways) van christendom en rabbijns jodendom. Eind eerste eeuw transformeerde het Joodse volk in twee gescheiden religies.

In beeld: Irak in de oudheid

Oudheidkundige Jona Lendering bracht recent een bezoek aan Irak. Hij bezocht onder meer de Sumerische steden in het zuiden, dronk thee bij de Moeras-Arabieren, was verbaasd over de ontwikkeling van toeristische faciliteiten in Babylon, bezocht de Assyrische hoofdsteden Aššur, Nimrud, Khorsabad en Nineveh.

Drie soorten cyclopen

De oudste vermelding over de cycloop is te vinden in het negende boek van Homeros’ Odyssee. Het verhaal is wereldberoemd. Na een landing op een eiland worden Odysseus en twaalf metgezellen gevangen genomen door de cycloop Polyfemos, die hen samen met een schaapskudde in een grot vasthoudt en zijn gasten

Uruk, een oeroude stad

Uruk, dat in de Bijbel Erech en tegenwoordig Warka heet, was al in het vierde millennium een belangrijke stad in Zuid-Irak. Wat u zich rond 3200 v.Chr. bij zo’n grote stad moet voorstellen: iets met een oppervlakte van 250 hectare. Ter vergelijking: dat is een fractie meer dan het gebied

De Blauwvingers van Zwolle

Volgens een bekend verhaal danken de Zwollenaren hun bijnaam 'blauwvingers' aan een streek die Kampen hen leverde. De buurstad betaalde een prijzig carillon in stuivers waardoor de Zwollenaren dagenlang moesten tellen en blauwe vingers kregen. Maar klopt dit verhaal ook?

De wereldkaart van Ptolemaios

Ptolemaios’ Geografie, een fundamenteel werk. Onze reconstructie van de antieke topografie gaat er voor een belangrijk deel op terug. De landkaarten zijn beroemd.

Historische excuses

"Hoewel ik echt niet afwijzend sta tegenover historische excuses, begrijp ik niet goed hoe slachtofferschap en daderschap na een bepaalde tijd nog documenteerbaar zijn. De stelligheid waarmee sommigen erover spreken, begrijp ik niet goed."

Kon Jezus lezen en schrijven?

Recent werd de vraag voorgelegd of Jezus analfabeet was. Anders gezegd: kon Jezus lezen en schrijven? Dat is een interessante kwestie, die raakt aan allerlei aspecten van de uitleg van het Nieuwe Testament. Al levert de tekst zélf niet zoveel op.

Pinksteren – Geëxporteerd uit Sjavoeot

Als God zich in vuurvorm tot de mensen richt, kunnen we ook denken aan de Brandende Braamstruik van Mozes. Dat is geen toeval. Pinksteren is vijftigste Paasdag en dat is in feite het joodse Wekenfeest ofwel Sjavoeot.

Qassem Soleimani en de oorlogen van Iran

Qassem Soleimani was een sleutelfiguur in het Midden-Oosten. Hij en niet Assad overtuigde Poetin te interveniëren in Syrië. Hij was het die opdracht gaf tot de moord op oud-president Saleh van Jemen. En hij lijkt Assad te hebben gesuggereerd vatbommen te gebruiken tegen zijn eigen burgers.

Wanneer is een historicus een historicus?

Tacitus wordt doorgaans aangeduid als historicus, maar het is welbeschouwd misleidend. De overeenkomst tussen een historicus zoals u en ik die kennen en een Tacitus gaat eigenlijk maar weinig verder dan dat hij rekenschap geeft van het verleden.

De Kastalische Bron in Delfi

De Kastalische bron in Delfi bevindt zich niet in het eigenlijke heiligdom van Apollo zelf, maar een eindje vóór de hoofdingang tot het tempelcomplex. Volgens Euripides’ toneelstuk Ion gingen de bezoekers van het orakel eerst naar deze bron om zich ritueel te reinigen.

De vergeetachtige ooggetuige

Ooggetuigen zijn notoir onbetrouwbaar. Om te beginnen passen mensen hun herinneringen aan. We hebben daarvan een prachtig voorbeeld uit de oude wereld, namelijk het gesprek dat keizer Constantijn de Grote kort voor zijn overlijden in 337 n.Chr. had met Eusebios, die later ’s keizers biografie zou schrijven.

De Leidse Amunpapyrus

In een van de vitrines van de afdeling Egypte van het Leidse Rijksmuseum van Oudheden ligt de Amunpapyrus, een van de beroemdste teksten uit de oude wereld.

Het wereldrijk van het Tweestromenland

In ‘Het wereldrijk van het Tweestromenland’ beschrijft Daan Nijssen de geschiedenis van Mesopotamië in de oudheid. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland.

Rome 455, Washington 2021?

Het is betekenisloos het voorindustriële Romeinse Rijk te vergelijken met de postindustriële Verenigde Staten. Er is meer inzicht te winnen door de gebeurtenissen in Amerika te vergelijken met die in de Weimar-republiek.

Het eerste metaal in Nederland?

Hunebed D28 is interessant omdat hier koperen spiraalvormige kokertjes zijn gevonden. U ziet dat ze nog geen vijf centimeter meten. Het moeten importstukken zijn, want in Nederland vinden we geen koper.

1 2 3 17