De State of the Union is de jaarlijkse toespraak van de Amerikaanse president tot het Congres, waarin hij of zij de staat van het land bespreekt en beleidsplannen voor het komende jaar uiteenzet. De term betekent letterlijk ‘de staat van de unie’. De toespraak wordt wel eens de Amerikaanse variant op onze troonrede genoemd.

Pas in 1913 pakte president Woodrow Wilson de draad weer op. Volgens hem kon de boodschap beter door hemzelf voorgelezen worden dan door een klerk. Niet alle presidenten na Wilson volgden zijn voorbeeld overigens. In de jaren twintig waren er nog presidenten die hun toespraak alleen opschreven. De laatste president die dat deed was Jimmy Carter in 1981. Dat de toespraak vandaag de dag bekend staat als de State of the Union is te danken aan president Franklin Delano Roosevelt. Hij introduceerde de term in 1934.
De basis voor de traditie ligt in de Amerikaanse grondwet. In artikel II, sectie 3 is namelijk bepaald dat de president “van tijd tot tijd” het Congres moet informeren over de staat van de unie. Op welke wijze dat moet gebeuren, wordt echter niet voorgeschreven. Dat verklaart waarom sommige presidenten hun boodschap schriftelijk overbrachten, terwijl anderen ervoor kozen haar persoonlijk voor het Congres uit te spreken.

Radio, televisie & internet
In 1923 werd de State of the Union voor het eerst uitgezonden op de radio. Calvin Coolidge was toen president. In 1947 had president Truman een andere primeur. Zijn toespraak was de eerste die uitgezonden werd op televisie. Bill Clinton had in 1997 iets te vieren. Zijn State of the Union was als eerste ooit live via internet te volgen.
Enkele andere bijzondere State of the Unions vonden plaats in 1965, 1986 en 1999.
- In 1965 besloot president Lyndon B. Johnson dat de toespraak voor het eerst ’s avonds uitgesproken zou worden om zo meer televisiekijkers te bereiken.
- In 1986 werd de State of the Union voor de enige keer in de geschiedenis uitgesteld. President Reagan besloot dit te doen omdat de ramp met de Challenger-spacehuttle zich enkele uren eerder had voltrokken. Op televisie hadden miljoenen Amerikanen net gezien hoe de shuttle enkele seconden na lancering uit elkaar spatte. De State of the Union werd daarom een week uitgesteld.
- In 1999 was de sfeer nogal gespannen. President Bill Clinton stond toen namelijk tegenover een Congres dat, vanwege de Lewinsky-affaire, een afzettingsprocedure in gang had gezet.
Voorbereiding en ‘designated survivor’
President George W. Bush gunde zijn landgenoten voor het eerst een kijkje achter de schermen. Hij liet foto’s op de website van het Witte Huis plaatsen waarop te zien was hoe hij aan zijn toespraak werkte. Ook van zijn opvolger, Barack Obama, zijn dergelijke foto’s bekend.
Tot 1933 werd de boodschap doorgaans in december uitgesproken, bij de opening van het Congres. Na de ratificatie van het Twintigste Amendement, dat de aanvang van de ambtstermijnen naar januari verschoof, vindt de toespraak plaats in januari of begin februari. Omdat vrijwel alle hooggeplaatste functionarissen die in aanmerking komen voor opvolging van de president bij de toespraak aanwezig zijn, wordt sinds de Koude Oorlog één kabinetslid op een geheime locatie ondergebracht. Deze zogenoemde ‘designated survivor’ moet ervoor zorgen dat er altijd iemand is die het presidentschap in geval van een ramp kan overnemen.
Mount Rushmore – Amerikaans nationaal monument
Betsy Ross en de eerste Amerikaanse vlag
George Washington – Eerste president Verenigde Staten
De erfenis van de ‘The Founding Fathers’