EreadersEreaders

De vernieuwde Canon – ‘Floris V eruit, Marga Klompé erin’

…en nog 18 vensterwijzigingen

De Commissie Herijking Canon van Nederland heeft maandag de vernieuwde geschiedeniscanon gepresenteerd. Tien vensters die tot nu toe opgenomen waren zijn geschrapt. In plaats daarvan zijn er tien nieuwe vensters gekozen. Daarnaast hebben vier vensters een nieuwe naam gekregen. Willem Drees en Karel V zijn bijvoorbeeld verdwenen, terwijl Maria van Bourgondië en Marga Klompé zijn toegevoegd.

De nieuwe canon-slinger
De nieuwe canon-slinger
De oorspronkelijke Canon van Nederland dateert uit 2006. Een commissie bepaalde toen welke vijftig zaken Nederlanders “in elk geval zouden moeten weten van de geschiedenis en cultuur van Nederland”. De inhoud van deze geschiedeniscanon is sinds de lancering voortdurend onderwerp van discussie geweest en destijds werd al geadviseerd om de inhoud om de vijf jaar te bekijken.

Vorig jaar gaf het kabinet een nieuwe commissie opdracht om de chronologische geschiedeniscanon te herzien. Opvallend daarbij was dat minister Van Engelshoven van Onderwijs daarbij expliciet vroeg om ook “de schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis” voldoende aan bod te laten komen.

Afgelopen jaar boog een herijkingscommissie zich over de canon, onder leiding van de Amerikaans-Nederlandse hoogleraar geschiedenis James Kennedy. Verder maakten onder meer Abdelkader Benali, Karwan Fatah-Black, Hanneke Tuithof en Lotte Jensen onderdeel uit van zijn commissie. De presentatie van de hernieuwde canon vond maandag plaats in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, waar ook een museale presentatie van de geschiedeniscanon te vinden is.

- advertentie -

Diversiteit en herijking

In de herijkte canon is meer ruimte voor vrouwen. Waar in de oude canon vier vensters specifiek in het teken stonden van vrouwen, zijn dat er nu zeven. Bijzonder is bijvoorbeeld de wijziging van het venster Karel V. Deze beroemde keizer heeft het veld moeten ruimen voor de in brede kring veel minder bekende hertogin Maria van Bourgondië. Dit soort aanpassingen komen voort uit de ambitie van de commissie om de canon diverser te maken. Voor wat betreft deze diversiteit heeft men echter niet alleen naar de man-vrouwverhouding gekeken:

“Bij diversiteit denkt men misschien vooral aan ras of etniciteit, maar ons zoekveld was hier breder. Naast man-vrouwverhouding hebben we ook gekeken naar de balans tussen elite en het ‘gewone volk’ en hebben we oog gehad voor allerlei groepen in de samenleving in heden en verleden.”

Geschrapte canonvensters:

Nieuwe canonvensters:

Verdwenen namen komen vaak nog wel voor in de vensterbeschrijvingen. Maar ze zijn dus geen zelfstandig venster meer.

Andere wijzigingen

Maria van Bourgondië, hertogin van Bourgondië van 1477 tot 1482
Nieuw in de canon: Maria van Bourgondië, hertogin van Bourgondië van 1477 tot 1482 – Portret door Michael Pacher
Van vier vensters uit de eerste Canon is de titel en soms ook de invalshoek meer of minder aangepast. De Beeldenstorm wordt De Opstand, De VOC wordt VOC en WIC, Verzet tegen kinderarbeid wordt Het Kinderwetje van Van Houten en Suriname en de Nederlandse Antillen wordt Het Caribisch gebied. De commissie heeft vooral veel aandacht besteed aan de herschrijving van de teksten bij de verschillende vensters, die onder meer te lezen zijn via de vernieuwde website canonvannederland.nl. De oude website entoen.nu is in die website opgegaan.

De canon is in de eerste plaats bedoeld om het onderwijs te ondersteunen dat met behulp van de canon “historische kennis en inzicht onder leerlingen” moet vergroten. Daarvoor presenteert de commissie naast het vensterpalet ook zeven nieuwe hoofdlijnen, die de vijftig onderwerpen uit de Canon inhoudelijk en thematisch aan elkaar moeten verbinden. Deze hoofdlijnen zijn:

De commissie adviseert om de Canon voortaan elke tien jaar te herijken. James Kennedy:

“Het is belang dat elke generatie haar eigen geschiedenis schrijft volgens de methoden, opvattingen en fascinaties van de eigen tijd. Geschiedenis als ‘distant mirror’, als spiegel op afstand, zoals Barbara Tuchman dat treffend verwoordde, in dit geval over haar visie op de ‘waanzinnige veertiende eeuw’.”

Rapport van de commissie: Open vensters voor onze tijd (pdf)
Rapport als boek: Open vensters voor onze tijd

- advertentie -
Overhandiging van het Canon-rapport aan  Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Overhandiging van het Canon-rapport aan Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Foto: Babet Hogervorst / Openluchtmuseum)

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

Meer tips ➱