Maarten Luther (1483-1546) en zijn 95 stellingen

Theoloog en reformator

De Duitse theoloog en protestant Maarten Luther behoort tot de belangrijkste figuren uit de kerkgeschiedenis. Hij was dé leidende persoonlijkheid van de Reformatie in het Duitse Rijk.

Een portret van Maarten Luther door Lucas Cranach uit 1546

Een portret van Maarten Luther door Lucas Cranach uit 1546

Maarten Luther wordt in 1483 geboren in een mijnwerkersgezin in het Duitse plaatsje Eisleben. Als hij vijf is gaat hij een schoolopleiding volgen op de Latijnse school in Mansfeld. Hierna volgt hij ook nog opleidingen in Maagdenburg en Eisenach. In 1501 start hij een studie rechten in Erfurt.

Het onweer en Maarten Luther

Volgens de berichten veranderde een hevige onweersbui het leven van Maarten Luther in 1505 volkomen. Luther komt na een bezoek aan zijn ouders in Eisleben op de terugtocht naar Erfurt in zwaar weer terecht. Vlakbij Luther slaat de bliksem in. De student in de rechten zou door de klap zelfs tegen de grond zijn geslingerd. Doodsbang roept Luther de heilige Anna aan en hij doet dan een belofte:

“Ik wil monnik worden”.

Volgens sommigen dacht hij er voor deze gebeurtenis al serieus over na monnik te worden. Luther houdt woord. Op 17 juli 1505 gaat hij naar het Augustijner klooster in Erfurt en wordt hij monnik. Zijn vader is overigens niet erg blij met die ‘carrièreswitch’.

- advertentie -

Na een proefjaar wordt Luther toegelaten tot de zogenaamde orde van de Augustijner eremieten. Weer een jaar later wordt Luther priester. Na een jaar lang priester te zijn geweest in Erfurt vertrekt Luther naar Wittenberg om daar filosofie te doceren.

Sint-Pietersplein in Rome - cc

Sint-Pietersplein in Rome – cc

Aflaatsysteem

Uitbeelding van het verhaal dat Luther zijn "95 stellingen" op de deur van de slotkerk te Wittenberg gespijkerd zou hebben (Ferdinand Pauwels, 1872)

Uitbeelding van het verhaal dat Luther zijn “95 stellingen” op de deur van de slotkerk te Wittenberg gespijkerd zou hebben (Ferdinand Pauwels, 1872)

Maarten Luther is niet te spreken over het aflaatsysteem dat de katholieke kerk heeft ingesteld. Gelovigen kunnen door een geld bedrag aan de kerk te betalen vergeven worden van hun zonden. De katholieke kerk gebruikt de opbrengsten onder meer om de bouw van de Sint Pieter in Rome mee te betalen. Het systeem druist in tegen Luthers overtuiging dat God zonden vergeeft na getoond berouw en niet na het betalen van geld.

Op 31 oktober 1517 doet Luther iets met zijn ongenoegen. Hij schrijft 95 stellingen en spijkert ze op de deur van de kerk in Wittigen. Verder stuurt hij zijn stellingen naar de aartsbisschop van Mainz met het verzoek er schriftelijk op te reageren.

Deze daad wordt gezien als het begin van de reformatie. In deze reformatie kwam de klemtoon van het geloof veel meer te liggen op de bijbel en werd het gezag van bijvoorbeeld de paus en de kerk minder. De stellingen van Luther worden weid verspreid. De komst van de drukpers maakt dit mogelijk.

In de ban

Luthers kritiek op het aflaatsysteem valt bij de kerk niet in goede aarde. In 1521 wordt hij in de ban gedaan. Enkele jaren eerder werd de monnik door kardinaal-legaat Th. Cajetanus de Vio in Augsburg verhoord. Tijdens dit verhoor weigert Luther zijn stellingen te herroepen. Keizer Karel V doet hem ook in de rijksban.

Wartburg

Wartburg

Luther leeft bijna een jaar ondergedoken als jonker Jörg in de Wartbug in Eisenach. In deze periode vertaald hij het Nieuwe Testament in het Duits. In 1522 wordt de vertaling gepubliceerd. Tijdens Luthers verblijf in de Wartburg verschijnen op tal van plaatsen Lutherse gemeenten.

Luther, die zich niet langer monnik voelde, trouwde in 1525 met Catharina von Bora (een voormalige non). Hij breekt hiermee voorgoed met zijn leven als monnik en start ook een nieuw fenomeen: het predikantsgezin. Maarten Luther publiceert in 1534 de eerste volledige Wittenberger bijbel.

Enkele bekende uitspraken van Maarten Luther:

  • Geloof is de getrooste vertwijfeling
  • Voor je trouwdag kies je wie je wilt liefhebben. Na je trouwdag heb je degene lief, die je hebt gekozen.
  • Als ik wist, dat morgen de wereld ten onder ging, zou ik vandaag een appelboompje planten.
Luthers werkplaats in de Wartburg

Luthers werkplaats in de Wartburg

Stellingen van Maarten Luther:

Maarten Luther spijkert op 31 oktober 1517 zijn 95 stellingen op de toegangsdeur van de kerk in Wittigen. In de stellingen uit hij onder meer zijn ongenoegen over het aflaatsysteem van de katholieke kerk. De 95 stellingen zijn vertaald in het Nederlands en hier te lezen.

Boek: Luther. Een biografie
Boek: Luthers theologisch testament

Bronnen

Luthers theologisch testament – R. Süss
– http://www.luther.de/
– http://www.refo500.nl/pages/53/maarten-luthers-95-stellingen.html
– Microsoft Encarta 2000

Catharina von Bora

Catharina von Bora

Beknopte levensloop van Maarten Luther

  • 1483 – Geboorte in het Duitse Eisleben
  • 1483 – Luther ontvangt het doopsel in de Petrus en Pauluskerk in Eisleben
  • 1488 – Volgt een opleiding aan de Latijnse school in Mansfeld
  • 1505 – Monnik in Erfurt
  • 1512 – Dokter in de theologie in Wittenberg
  • 1517 – Luther publiceert zijn 95 stellingen als reactie op het aflaatsysteem van de kerk
  • 1517 – Wordt in de ban gedaan en vlucht naar Wartburg
  • 1522 – Luther keert terug in Wittenberg
  • 1525 – Trouwt met Catharina von Bora
  • 1534 – Geeft een Duitse bijbelvertaling uit
  • 1546 – Luther overlijdt in de plaats waar hij geboren werd: Eisleben

Film over Maarten Luther

Cornelis Veenhof (1902-1983)
Op 23 september 2015 promoveerde econoom, geograaf en kerkhistoricus Ab van Langevelde…
Maandag is het precies 200 jaar geleden dat de Britse wiskundige en…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Historiek

About Historiek

view all posts

Historiek verbindt actualiteit met geschiedenis en richt zich op een breed publiek. Van geïnteresseerde leek tot professional. Ons motto: "Omdat we ook van gisteren zijn". Meeschrijven? Tips? Mail ons: info@historiek.net



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: