Verhalenboek Fryslân: historische anekdotes van en over Friezen

Egyptische schaakspelers, een schilderij van Lawrence Alma-Tadema, 1879

Egyptische schaakspelers, een schilderij van Lawrence Alma-Tadema, 1879

Het Ferhaleboek. Ferhaal van Fryslân is een uitgave van het Fries Museum over ruim 100 verschillende voorwerpen die iets vertellen over de Friese geschiedenis of over Frieze personen. Het caleidoscopische boek laat zien wat er typisch Fries is, of wat niet. Korte, prikkelende verhalen van 2 à 3 pagina’s laten zien dat Friesland meer is dan skûtsjesilen, de Elfstedentocht, SC Heerenveen en kaatsen.

Peter Stuyvesant

Peter Stuyvesant


De ‘allerberoemdste Fries’, die meteen in het eerste verhaal wordt geïntroduceerd, is Sir Lawrence Alma-Tadema (1836-1912). Via een liefdesrelatie belandde hij in Londen, waar hij als tekenaar en schilder ontdekt werd door het grote publiek. Daar ontpopte hij zich als een van de bekendste en best betaalde kunstenaars ter wereld. Na zijn dood vergat de kunstwereld hem snel, maar de afgelopen jaren lijkt hij herontdekt te worden, getuige ook zijn vermelding in het Ferhalenboek.

Aardig is ook het verhaal over Leeuwarden, dat tweeduizend jaar geleden aan de zee – de zogenoemde Middelzee – lag. Deze zee werd stukje bij beetje ingepolderd en is uiteindelijk helemaal verdwenen. We maken verder kennis met een schitterende kandelaar uit een middeleeuws klooster, een van de oudste kloosterartefacten uit Friesland en tegenwoordig hét topstuk uit het Fries Museum.

Echte Friezen zijn Drenten

Het verhaaltje over de keramiekfabriek uit Bolsward leert dat Fries aardewerk wereldwijd ging. De Bolswardse fabriek bestond tussen 1737 en 1793 en produceerde in die tijd meer dan 25 miljoen aardewerken, met name tegls en schotels. Het materiaal was vooral bedoeld voor de regionael markten, maar vond ook zijn weg naar de export. Met name in Noordwest-Duitsland vonden de Friese tegels gretig aftrek.

- advertentie -

Dat rechtgeaarde Friezen ook over relativeringsvermogen beschikken, bewijst een artikeltje over zogenoemd ‘Ruinen-Wommels aardewerk’. Dit aardewerk uit 600 voor Christus toont aan dat het aardewerk door Drentse boeren uit Ruinen – waar hetzelfde materiaal is gevonden – meegnomen werd naar Friesland. De echte wortels van deze Friezen lagen dus in Drenthe.

Ook leren we dat het Friese ‘kaatsen’ oorspronkelijk afkomstig is uit Dordrecht. Waar in andere delen van Nederland de vooruitgang doorging en het kaatsen werd verrijkt met een racket en zo het tennis tot ontwikkeling kwam, bleven de eigengereide Friezen doorgaan met de originele beoefening.

Rijkgeschakeerd beeld

Het Ferhaleboek biedt een rijk gevarieerd beeld van de herkomst van Friese culturele tradities. De verhalen zijn kort, krachtig en voorzien van prachtig fotomateriaal. Natuurlijk is een avonturenboek als dit boek nooit helemaal compleet. Zo mis ik een stuk over Eise Eisinga’s planetarium.

Ferhalenboek - Ferhaal van Fryslan

Ferhalenboek – Ferhaal van Fryslan

Tevens mag – mijns inziens – een artikel over de relatie van Friesland met de Verenigde Staten niet ontbreken. Het waren de Friezen die als een van de eersten de Verenigde Staten als soevereine natie erkenden, en met name Freizen kozen er in de 19e en 20e eeuw voor naar Amerika te emigreren. Dit leverde een aantal beroemdheden op, onder wie Peter Stuyvesant, Ford-directeur John Dykstra of Albert Kuiper die in 1896 het grootse warenhuis bouwde van New York: Siegel & Cooper.

Ondanks deze omissies is het Ferhaleboek een prachtig kijk- en leesboek. Het geeft niet alleen een rijkgeschakeerd beeld van de prachtige collectie van het Fries Museum, maar laat tevens zien dat de Friezen tegenwoordig over een gezonde dosis relativeringsvermogen beschikken.

~ Enne Koops

Ferhalenboek – Jan van Zijverden
Ferhaal van Fryslan

ISBN: 9789056153021
Uitgever: Bornmeer
Paperback, 232 pagina’s
Prijs: € 15,00

Bestel dit boek bij:

De Lutine
De LutineOp 9 oktober 1799 verging voor de…
Koper, element - Foto: CC/Didier DescouensHet mooi vormgegeven…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: