De Sint-Elisabethsvloed van 1421

Rond 19 1421 werd Nederland geteisterd door een grote overstroming. Aangezien 19 november vroeger de naamdag van de heilige Elisabeth van Thüringen was, werd de overstroming naar deze heilige vernoemd: Sint-Elisabethsvloed. Tegenwoordig valt de naamdag van de heilige op 17 november.

Van springvloed was in 1421 geen sprake. Het vermoeden bestaat dat de overstroming ontstond door een zware noordwesterstorm in combinatie met hoge stormvloed. Op het moment van de overstroming stond het water door zware regenval in de periode daarvoor al erg hoog. Zeker tienduizend mensen overleden ten gevolge van de overstroming. De Sint-Elisabethsvloed is daarmee een van de meest ingrijpende overstromingen van de Middeleeuwen. Zeker achtentwintig kerkdorpen, waaronder Almsvoet, Houweninge en Wolbrandskerk, liepen onder water. Dat de impact van de vloed in de omgeving van Dordrecht zo groot was, had ook te maken met het afgraven van veel veen in de Grote Waard. Veel dijken in het gebied waren hierdoor verzwakt en daarna niet versterkt.

Sint Elisabethsvloed 1421 - Meester van de Heilige Elisabeth-Panelen
Sint Elisabethsvloed 1421 – Meester van de Heilige Elisabeth-Panelen (Rijksmuseum)

De Biesbosch en de Sint-Elisabethsvloed

Vaak is beweerd dat natuurgebied de Biesbosch tijdens deze overstroming zou zijn ontstaan. Dit is volgens deskundigen echter niet het geval. Het zou na de dijkdoorbraken in de Zuid-Hollandse Waard nog tientallen jaren hebben geduurd voor de gehele Biesbosch onder water stond en er begroeiing kwam. Voor Dordrecht had de watersnood desastreuze gevolgen. De stad verloor door het water haar achterland en daarmee ook veel van haar invloed.

De overstroming van 1421 wordt ook wel Tweede Elisabethsvloed genoemd. Op 19 november 1404 vond namelijk ook een overstroming plaats waarbij delen van Holland, Zeeland en Vlaanderen onder water liepen. Deze overstroming wordt de Eerste Sint Elisabethsvloed genoemd.

- advertentie -

Boek: Nederland in 7 overstromingen

Video over de Sint-Elisabethsvloed


Archiefstukken:

Meer tips ➱

Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister