Dark
Light

Zondagskind – Betekenis en herkomst

Auteur:
2 minuten leestijd
Zondaskind - Baby
Zondaskind - Baby (CC0 - Pixabay - regina_zulauf)

Het begrip zondagskind wordt vaak in overdrachtelijke zin gebruikt. Wat betekent deze term en waar komt het begrip zondagskind vandaan? Een korte uitleg van het woord zondagskind.

Betekenis van zondagskind

In letterlijke zin is een zondagskind iemand die geboren is op een zondag. In de figuurlijke of overdrachtelijke betekenis duidt een zondagskind op iemand die een geluksvogel is. Als je een zondagskind bent, kom je telkens goed weg en heb je veel mazzel. Je bent als het ware voor het geluk geboren.

Vanuit de wetenschap van de psychologie wordt onder een zondagskind een persoon verstaan, die altijd positief gestemd is. Een zondagskind kan met iedereen goed overweg.

Herkomst van het begrip zondagskind

Het begrip zondagskind is via de Duitse taal in het Nederlands terechtgekomen. Het begrip is via de Europese folklore in onze taal beland, vanuit de Germaanse volksverhalen. In de vroege volksverhalen werd aanvankelijk het begrip ‘zaterdagkind’ gebruikt, voor kinderen die speciale magische krachten hadden. Dat hing samen met de heilige dag, die tot de vierde eeuw de zaterdag (sabbat) was, zowel in het jodendom als christendom. De ‘zaterdagkinderen’ zouden demonen kunnen herkennen en bestrijden met hun magische krachten. Toen in de vroege Middeleeuwen de zondag in christelijk Europa in plaats van de zaterdag als rustdag steeds algemener werd, werd het zaterdagskind geleidelijk een zondagskind. Kinderen die op zondag waren geboren, zouden bijzonder begaafd zijn. In de gebieden waar de Oosters-Orthodoxe Kerk dominant was, met name in de gebiedsdelen van het Byzantijnse Rijk (zoals de Balkan, Griekenland en Turkije), bleef zaterdagkind in zwang. Op de Duitse Wikipedia lezen we hierover (vertaald):

“Zaterdag bleef geheiligd op het gebied van invloed van de orthodoxe kerken, en daarom worden de “gelukkige kinderen” nog steeds sabbatanios (Grieks) of subatnik (Zuid-Slavisch) genoemd.”

Afbeelding van een vampier die een christen aanvalt - 15e eeuw, Duitsland
Afbeelding van een vampier die een christen aanvalt – 15e eeuw, Duitsland (Publiek Domein – wiki)
Op dezelfde site lezen we, opnieuw vertaald, over de rol die zaterdagskinderen (eigenlijk dus zondagskinderen) speelden in de oud-Europese folklore nog het volgende interessante fragment, waarbij zaterdagskinderen en zondagskinderen in staat bleken te zijn om vampiers te doden:

“De Britse folklorist [George F.] Abbott meldt [in diens werk Macedonian Folklore uit 1903] dat een Macedonische sabbatanios tegen een vampier optrad en die vampier zelfs kon doden. (…). Uit verschillende delen van Europa – voornamelijk uit de Balkan en uit Angelsaksisch-Ierse regio’s – zijn verhalen overgeleverd over de vernietigende effecten van de lichaamsvloeistoffen van een zaterdagskind of zondagskind. Bovenal moeten hier speeksel en urine worden vermeld, waardoor een vampier in stof uiteenviel zodra hij ermee in aanraking kwam. Nog in de negentiende eeuw was het gebruikelijk dat de Zuid-Slaven een subatnik kregen als er reden was om te vrezen dat een recent overleden medemens ’s nachts het graf zou verlaten om de levenden te pesten. De geest-ziener wandelde vervolgens over de begraafplaats met een paard, meestal een wit paard, totdat men gerustgesteld was…”

In de loop van de tijd nam de betekenis van zondagskinderen als kinderen met magische krachten steeds meer af en kreeg ‘zondagskind’ meer en meer de betekenis van begaafd kind of gelukskind.

Boekenrubriek: Taalgeschiedenis

Bronnen

Internet
-https://www.dbnl.org/tekst/stoe002nede01_01/stoe002nede01_01_2799.php
-https://de.wikipedia.org/wiki/Sonntagskind
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Zondagskind
-https://www.startpagina.nl/v/kunst-cultuur/vraag/68071/zondagskind/
-https://www.nrc.nl/nieuws/2011/01/11/ben-je-echt-gelukkiger-als-je-op-zondag-bent-geboren-11986539-a463548
-http://anw.inl.nl/article/zondagskind
-https://www.dwds.de/wb/Sonntagskind

Enne Koops (1978-2023) was historicus en docent geschiedenis en maatschappijleer aan het Rietschans College in Ermelo. Zijn interesse ging uit naar onderwerpen als religie- en cultuurgeschiedenis, oorlogen, migratie, en de geschiedenis van Noord-Amerika, Nederland en Duitsland. Publiceerde vele artikelen op Historiek. Zie ook: In memoriam

Gerelateerde rubrieken:

Gratis geschiedenismagazine

Ontvang, net als ruim 51.000 anderen, iedere week de gratis nieuwsbrief van Historiek:

Gratis nieuwsbrief

Meld u aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief (51.248 actieve abonnees)


Mede dankzij onze donateurs zijn al onze artikelen gratis te lezen. Op Historiek vindt u dus geen PREMIUM artikelen of 'slotjes'.

Steun ons ook

×