Historiezucht

Gehoorzaal Teylers Museum, medaillon van Huygens]

Gehoorzaal Teylers Museum, medaillon van Huygens

In de negentiende eeuw raakte een groot publiek geïnteresseerd in de eigen geschiedenis. Steden richtten monumenten op om helden te vereren, musea openden hun deuren en er verschenen goedkope geschiedenisboekjes.

Geschiedenis werd iets van de mensen zelf en er ontstond een hang naar het verleden. Marita Mathijsen beschrijft het ontwaken van dit historisch besef in haar boek Historiezucht. Naar aanleiding van haar boek heeft ze in Teylers Museum een kleine presentatie samengesteld: Historiezucht. Geschiedenis voor iedereen.

Nationalisme

Historiezucht, de obsessie met het verleden in de negentiende eeuw

Historiezucht, de obsessie met het verleden in de negentiende eeuw

De toegenomen belangstelling voor geschiedenis in de negentiende eeuw kan niet los worden gezien van het groeiend nationalisme. De burger moest trots zijn op het eigen verleden en de nationale helden. Men moest er zelfs een voorbeeld aan nemen. Teylers Museum ging mee in deze heldenverering door in de gehoorzaal medaillons te plaatsen van wetenschapshelden zoals Christiaan Huygens, Galileo Galilei, Blaise Pascal en Isaac Newton.

Nationale helden die enorm tot de verbeelding spraken waren Michiel de Ruyter en Maarten Tromp. Beiden waren zeventiende-eeuwse opperbevelhebbers van de Nederlandse vloot en behaalden vaak op listige wijze overwinningen op de Spaanse en later de Engelse vloot. Ze verschijnen in allerlei gedaanten in de herdenkingscultuur van de negentiende eeuw: ze krijgen standbeelden, er worden straten naar hen genoemd, historieschilders beelden hun heldhaftige dood af, en er worden verhalen over hen geschreven, geïllustreerd met mooie prenten.

- advertentie -

Historiezucht en Teylers Museum

Teylers Museum leverde een bijdrage aan de historiezucht door prijsvragen uit te schrijven over historieschilderkunst, oude letterkunde en gedenkpenningen. Prijsvragen bevorderden de studie en het onderzoek en droegen bij aan de ontwikkeling van kennis. Al in 1782 werd een prijsvraag uitgeschreven met een historisch onderwerp: wanneer zijn wapenschilden ontstaan? Er volgden er meer: over welke gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis geëerd moesten worden met een gedenkpenning, bijvoorbeeld. In 1806 was er een prijsvraag over historieschilderkunst, in 1807 over de leefwijze van onze voorouders. Deze laatste prijsvraag sloot aan bij een toenemende belangstelling voor hunebedden, Batavieren en prehistorische vondsten in eigen land en in Europa.

Christiaan Julius Lodewijk Portman (1799-1868). Dood van Admiraal Tromp, 1824. Olieverf op doek.

Christiaan Julius Lodewijk Portman (1799-1868). Dood van Admiraal Tromp, 1824. Olieverf op doek.

De historiezucht was ook van invloed op het verzamelbeleid van Teylers Museum. Voor de kunstcollectie werden historieschilderijen aangeschaft, zoals dit schilderij van Portman dat de heldhaftige dood van de nationale held Admiraal Tromp toont. Portman beeldt Tromp af in de schildertraditie van een piëta of graflegging van Christus. Verder waren ook de wetenschappelijke verzamelingen met fossielen en penningen, en de bijbehorende boeken in de bibliotheek sterk historisch gericht.

De kleine presentatie Historiezucht. Geschiedenis voor iedereen vertelt aan de hand van boeken, beelden, kunst en penningen, hoe men in de negentiende eeuw geobsedeerd raakte met het verleden. De objecten zijn afkomstig uit de collectie van Teylers Museum en de collectie van Marita Mathijsen.

De tentoonstelling is te zien in het boekenkabinet van Teylers Museum van 9 november 2013 t/m 5 januari 2014

Zie ook het boek: Historiezucht, de obsessie met het verleden in de negentiende eeuw

Marita Mathijsen is emeritus hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Op zondag 10 november wordt ze geïnterviewd in Teylers Ontmoet Meer informatie over haar boek en overige lezingen vindt u hier.


Op Historiek.net lees je iedere maand een bijzonder, grappig of mooi verhaal over de verzameling van Teylers Museum in Haarlem. In dit museum ontdek je wonderen van kunst en wetenschap in een monument van wereldklasse. Teylers bestaat al sinds 1784 en is daarmee het eerste en oudste museum van Nederland. Nieuwsgierig geworden naar de bijzondere gebouwen, collecties en verhalen van Teylers? Bezoek dan ook eens de websites of volg het museum op Facebook en Twitter.

www.teylersmuseum.nlwww.teylersuniversum.nlwww.teylersrembrandt.nl

De gevangenneming van prins Diponegoro door generaal De Kock…
[caption id="attachment_38496" align="alignnone" width="800"] Getijdenboek van Simon de Varie, vijftiende eeuw (KB)Expositie…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: