Surrogaatkoffie: ‘geen zuivere koffie’

Ieder schilderij, plakkaat, artikel, foto of archiefstuk heeft een eigen verhaal. Soms is het verhaal groot, soms klein. De gemene deler is dat ieder stuk uniek is en zijn eigen geschiedenis heeft. In deze rubriek wordt zo’n uniek object uit WOII-zoekmachine oorlogsbronnen.nl uitgelicht. Deze aflevering: surrogaatkoffie.

In de Tweede Wereldoorlog raken voorraden koffie, thee en suiker snel uitgeput. Nieuwe bevoorrading is er bijna niet. Daarom zijn deze producten al snel alleen nog maar verkrijgbaar met voedselbonnen van de overheid. Suiker is het eerste product dat in oktober 1939 in Nederland ‘op de bon’ gaat. Vanaf juni 1940 geldt dit ook voor koffie.

Als aanvulling op de schaarse echte koffie komt er in 1941 koffiesurrogaat op de markt. Dit product bestaat voor de helft uit gerst, waaraan een mix van erwten, veldbonen, cichorei, eikels en tulpenbollen is toegevoegd.

Koffiesurrogaat - cc
Koffiesurrogaat – cc

Geen zuivere koffie

Verschillende koffiefabrikanten brengen hun eigen merk surrogaat uit. Van Nelle brengt Pitto op de markt en Douwe Egberts verkoopt het surrogaat onder de naam Fama. Het drinken van koffiesurrogaat was overigens niet nieuw. Al in de negentiende eeuw werd in tijden van schaarste echte koffie gemengd met koffiesurrogaat van bijvoorbeeld cichorei. Die koffie was niet zuiver en daar komt de uitdrukking ‘dat is geen zuivere koffie’ vandaan.

- advertentie -

Surrogaten

Koffie was niet het enige product dat in de Tweede Wereldoorlog werd vervangen door een surrogaat. Zo werd slechte kwaliteit tabak vaak in eigen tuin gekweekt. Zeep bestond uit klei met zand en schoenen en doodskisten werden van karton gemaakt. Na de oorlog ging men terug naar producten van betere kwaliteit.

Koffiesurrogaat bleef echter nog een tijd in zwang, ook na de oorlog. Pas in 1952 was koffie het laatste product dat weer vrij verkrijgbaar was.

Netwerk OorlogsbronnenWie in oorlogsbronnen.nl zoekt op ‘koffie’ vindt naast deze poster ook verpakkingen van surrogaatkoffie, voedselbonnen, bekendmakingen over het verbod op de verkoop van koffie in verband met de beperkte voorraden en foto- en beeldmateriaal.

~ NIODNetwerk Oorlogsbronnen

Ook interessant: De Hongerwinter van 1944-1945
Meer berichten in de NIOD-rubriek Object Uitgelicht
DVD: Onbekende Verhalen Uit De Tweede Wereldoorlog

Openingsafbeelding: Museum Rotterdam, bedrijfscollectie De Erven de Wed. J. van Nelle N.V.

Waterliniemuseum (Kevin Prenger)
Het is de laatste dag van de herfstvakantie. De oktoberzon schijnt haar…
Komst Willem I in Amsterdam, 1813
Onlangs verscheen het boek Het Koninklijk Huis der Nederlanden, de geschiedenis van…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier