MobileMobile

Alle winnaars van de Nobelprijs voor de Literatuur

1901-2019

De Nobelprijs voor de Literatuur, ingesteld door de Zweedse industrieel en uitvinder Alfred Nobel, wordt sinds 1901 uitgereikt aan een auteur die het meest opmerkelijke werk met een idealistische trend heeft geschreven. Op deze pagina vindt u een overzicht van alle prijswinnaars.

De allereerste auteur die de prestigieuze prijs ontving was in 1901 de Fransman Sully Prudhomme, vooral bekend om zijn gedicht Le Vase brisé (1865), over een ongelukkige liefde. Vrijwel ieder jaar is hierna een Nobelprijs voor de Literatuur uitgereikt. Alleen tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914 en 1918), in 1935 en tijdens de oorlogjaren 1940-1943 waren er geen uitreikingen. Wie de prijs krijgt wordt bepaald door de Zweedse Academie. Feitelijk ‘winnen’ auteurs de prijs overigens niet, omdat er geen sprake is van een wedstrijd. Er is sprake van een toekenning.

Twee weigeringen

Twee auteurs weigerden de prijs: de Russische schrijver Boris Pasternak in 1958 en de Franse schrijver Jean-Paul Sartre in 1964. Pasternak, auteur van de verfilmde roman Dokter Zjivago, kreeg geen toestemming van de Sovjet-autoriteiten om de prijs te aanvaarden. Het land beschouwde de prijs als een “politieke daad tegen de Sovjet-Unie”. In eigen land lag de auteur vanwege zijn literaire werk zwaar onder vuur. Onder het bewind van Michail Gorbatsjov kreeg hij eerherstel. In 1989 werd hem de Nobelprijs daarna postuum alsnog uitgereikt. Zijn zoon Jevgeni nam de prijs namens hem in ontvangst.

Ook interessant: Lijst van Nederlandse Nobelprijswinnaars

- advertentie -

Ontvangers van de Nobelprijs voor de Literatuur:

JaarTaalWinnaarMotivatie
1901FransSully PrudhommeVoor zijn poëtische composities, die blijk geven van optimistisch idealisme, artistieke perfectie en een zeldzame combinatie van de kwaliteiten van hart en intellect.
1902DuitsTheodor MommsenVoor de grootste levende historische schrijver, in het speciaal voor zijn monumentale werk, Geschiedenis van Rome.
1903NoorsBjørnstjerne BjørnsonVoor zijn edele, prachtige en veelzijdige poëzie, die zich onderscheidt in frisheid van inspiratie en zeldzame pure spiritualiteit.
1904OccitaansFrédéric MistralAls erkenning voor de frisse originaliteit en ware inspiratie van zijn poëtische oeuvre, die het natuurlijke decor en het oorspronkelijke karakter van zijn volk trouw weerspiegelt en bovendien ook voor zijn belangrijke werk als Provençaals filoloog.
SpaansJosé Echegaray y EizaguirreAls erkenning voor de vele en briljante composities die, op een eigen en originele manier, de grootse tradities van het Spaanse drama hebben doen herleven.
1905PoolsHenryk SienkiewiczVoor zijn uitzonderlijke verdiensten als schrijver van epos.
1906ItaliaansGiosuè CarducciNiet enkel voor zijn uitdiepende en kritische onderzoeken, maar vooreerst als erkenning van de creatieve energie, de frisse stijl en de lyrische kracht die zijn poëtische meesterwerken zo typeren.
1907EngelsRudyard KiplingAls erkenning voor zijn observatievermogen, de originaliteit van zijn verbeelding, de kracht van zijn ideeën en zijn opmerkelijke talent voor het vertellen; eigenschappen die het werk van deze wereldberoemde auteur kenmerken.
1908DuitsRudolf Christoph EuckenAls erkenning voor zijn welgemeende zoektocht naar de waarheid, zijn scherpzinnige denken, zijn brede wereldbeeld en de warmte en kracht waarmee hij in zijn verschillende werken een idealistische filosofie van het leven heeft ontwikkeld en rechtvaardigt.
1909ZweedsSelma LagerlöfAls waardering voor het imposante idealisme, de levendige fantasie en de spirituele perceptie die haar werken karakteriseert.
1910DuitsPaul HeyseAls waardering voor het geperfectioneerde artistieke talent, gevuld met idealisme, wat hij tentoonspreidde in zijn lange en productieve carrière als poëet, toneelschrijver, auteur en schrijver van wereldberoemde korte verhalen.
1911FransMaurice MaeterlinckAls erkenning voor zijn veelzijdige literaire bezigheden en in het bijzonder voor zijn drama’s, die zich onderscheiden door een overvloed aan verbeelding en poëtische verfijndheid die, soms onder het mom van een sprookje, een grote bron van inspiratie zijn, terwijl ze tevens op mysterieuze wijze een beroep doen op de gevoelens van de lezer en diens verbeelding stimuleren.
1912DuitsGerhart HauptmannHoofdzakelijk als erkenning voor zijn productieve, gevarieerde en buitengewone creaties in het domein van de dramatiek.
1913Bengaals, EngelsRabindranath TagoreWegens zijn diepgevoelige, frisse en mooie poëzie, waarmee hij zijn poëtische gedachten, uitgedrukt in zijn eigen Engelse woorden, een onderdeel van de westerse literatuur gemaakt heeft.
1914(niet toegekend)
1915FransRomain RollandAls erkenning voor het indrukwekkende idealisme in zijn literaire werken en de sympathie en liefde voor de waarheid waarmee hij verschillende mensen heeft beschreven.
1916ZweedsVerner von HeidenstamAls eerbetoon aan zijn betekenis als toonaangevende vertegenwoordiger van een nieuw tijdperk in onze literatuur.
1917DeensKarl Adolph GjellerupVoor zijn veelzijdige en rijke poëzie, die zich liet inspireren door nobele idealen.
DeensHenrik PontoppidanVoor zijn authentieke beschrijvingen van het tegenwoordige leven in Denemarken.
1918(niet toegekend)
1919DuitsCarl SpittelerAls waardering voor zijn epos Olympischer Frühling (Olympische Lente).
1920NoorsKnut HamsunVoor zijn monumentale werk Markens Grøde (Nederlandse titel: Hoe het groeide)
1921FransAnatole FranceAls erkenning voor zijn briljante literaire prestaties, die gekenmerkt worden door een edele stijl, een diepe menselijke sympathie en een echt Gallisch temperament.
1922SpaansJacinto BenaventeVoor de optimistische manier waarop hij de bekende traditie van het Spaanse drama voortzette.
1923EngelsWilliam Butler YeatsVoor zijn altijd geïnspireerde poëzie die op hoogst artistieke wijze uitdrukking geeft aan de ziel van een geheel volk.
1924PoolsWładysław ReymontVoor zijn grootse nationale epos Chłopi (bekend onder de Engelse titel The Peasants).
1925EngelsGeorge Bernard ShawVoor zijn werk dat wordt gekarakteriseerd door zowel idealisme als menselijkheid, waarvan de verfrissende satire vaak wordt gecombineerd met een unieke poëtische schoonheid.
1926ItaliaansGrazia DeleddaVoor haar idealistisch geïnspireerde werken die een glashelder beeld schetsen van het leven op het eiland waar ze opgroeide en die met diepgang en warmte ingaan op de menselijke problemen in het algemeen.
1927FransHenri BergsonAls erkenning van zijn rijke en energieke ideeën en de briljante vaardigheid waarmee deze voorgesteld werden.
1928NoorsSigrid UndsetHoofdzakelijk voor haar krachtige beschrijvingen van het Noordse leven in de middeleeuwen.
1929DuitsThomas MannVoornamelijk voor zijn grote roman Buddenbrooks, die gestaag aan erkenning heeft gewonnen als een van de klassiekers van de hedendaagse literatuur.
1930EngelsSinclair LewisVoor zijn kunstige doortastende en beeldende beschrijven en zijn begaafdheid om, met humor en scherpzinnigheid, nieuwe karakters te creëren.
1931ZweedsErik Axel KarlfeldtVoor zijn poëtisch werk.
1932EngelsJohn GalsworthyVoor zijn onderscheidende vertelkunst, die zijn ultieme vorm bereikt in The Forsyte Saga.
1933RussischIvan BoeninVoor het strikte kunstenaarschap waarmee hij de klassieke Russische traditie in proza voortzet.
1934ItaliaansLuigi PirandelloVoor zijn gedurfde en geniale reveil van dramatische en pittoreske kunst.
1935(niet toegekend)
1936EngelsEugene O’NeillVoor de kracht, eerlijkheid en diepe emoties van zijn dramatische werken, die een originele opvatting van de tragedie vertolken.
1937FransRoger Martin du GardVoor de artistieke kracht en waarheid waarmee hij in de romancyclus Les Thibault menselijke conflicten en fundamentele aspecten van het eigentijdse leven verbeeldde.
1938EngelsPearl S. BuckVoor haar rijke en waarlijk epische beschrijvingen van het boerenleven in China en voor haar biografische meesterwerken.
1939FinsFrans Eemil SillanpääVoor zijn diepe begrip van de boerenbevolking in zijn land en de excellentie waarmee hij hun levensstijl en relatie met de natuur heeft geportretteerd.
1940(niet toegekend)
1941(niet toegekend)
1942(niet toegekend)
1943(niet toegekend)
1944DeensJohannes Vilhelm JensenVoor de zeldzame kracht en vruchtbaarheid van zijn poëtische fantasie gecombineerd met een brede intellectuele nieuwsgierigheid en een gedurfde, creatieve stijl.
1945SpaansGabriela MistralVoor haar lyrische poëzie, geïnspireerd door krachtige emoties, die haar naam tot symbool maakte van het idealistische streven van de hele Latijns-Amerikaanse wereld.
1946DuitsHermann HesseVoor zijn geïnspireerde geschriften die, groeiend in durf en diepte, een toonbeeld zijn van de klassieke humanistische idealen en hoge stijlwaarden.
1947FransAndré GideVoor zijn veelomvattende en artistiek belangrijke geschriften, waarin menselijke problemen en condities worden gepresenteerd met een onbevreesde liefde voor de waarheid en scherp psychologisch inzicht.
1948EngelsT.S. EliotVoor zijn voortreffelijke bijdrage als baanbreker in de hedendaagse poëzie.
1949EngelsWilliam FaulknerVoor zijn krachtige en artistiek unieke bijdrage aan de moderne Amerikaanse roman.
1950EngelsBertrand RussellAls erkenning voor zijn gevarieerde en significante geschriften waarin hij ijvert voor menselijke idealen en vrijheid van gedachte.
1951ZweedsPär LagerkvistVoor de artistieke vitaliteit en ware onafhankelijkheid van geest waarmee hij in zijn poëzie antwoorden tracht te vinden op de eeuwige vragen waarmee de mens wordt geconfronteerd.
1952FransFrançois MauriacVoor het diepe spirituele inzicht en de artistieke intensiteit waarmee hij in zijn romans het drama van het menselijk leven heeft doorgrond.
1953EngelsWinston ChurchillVoor zijn meesterschap van historische en biografische beschrijvingen alsmede voor zijn briljante retoriek in het verdedigen van verheven menselijke waarden.
1954EngelsErnest HemingwayVoor zijn meesterschap in de kunst van het vertellen, laatstelijk gedemonstreerd in The Old Man and the Sea en voor de invloed die hij heeft uitgeoefend op de contemporaine stijl.
1955IJslandsHalldór LaxnessVoor zijn levendige epische kracht die de grote narratieve kunst van IJsland heeft vernieuwd.
1956SpaansJuan Ramón JiménezVoor zijn lyrische poëzie, die in de Spaanse taal een voorbeeld van verheven geestesgesteldheid en artistieke zuiverheid vormt.
1957FransAlbert CamusVoor zijn belangrijke literaire productie, die met heldere eerlijkheid de problemen van het menselijk geweten van onze tijd belicht.
1958RussischBoris Pasternak
* 1989 postuum uitgereikt
Voor zijn belangrijke prestaties zowel in de hedendaagse lyrische poëzie als in het domein van de grote Russische epische traditie.
1959ItaliaansSalvatore QuasimodoVoor zijn lyrische poëzie, die met klassiek vuur de tragische ervaring van het leven in onze tijd uitdrukt.
1960FransSaint-John PerseVoor de hoge vlucht en de beeldende fantasie van zijn poëzie die op een visionaire manier de toestand van onze tijd reflecteert.
1961Servo-KroatischIvo AndrićVoor de epische kracht waarmee hij thema’s gestalte gaf en het menselijk lot weergaf, onttrokken aan de geschiedenis van zijn land.
1962EngelsJohn SteinbeckVoor zijn realistische en creatieve schrijven, dat sympathieke humor en scherpe sociale waarneming combineert.
1963GrieksGeorge SeferisVoor zijn eminente lyrische schrijven, geïnspireerd door een sterke affiniteit met de Hellenistische cultuurwereld.
1964FransJean-Paul Sartre
* weigerde prijs
Voor zijn werk dat, rijk aan ideeën en gevuld met de bezieling voor vrijheid en de zoektocht naar de waarheid, een verreikende invloed heeft uitgeoefend op onze tijd.
1965RussischMichail SjolochovVoor de artistieke kracht en de integriteit waarmee hij, in zijn epos van de Don, uitdrukking heeft gegeven aan een historische fase in het leven van het Russische volk.
1966HebreeuwsSjmoeël Joseef AgnonVoor zijn diepgravende karakteristieke verhalende kunst met motieven uit het leven van het Joodse volk.
DuitsNelly SachsVoor haar excellente lyrische en dramatische schrijven, dat het lot van Israël met aangrijpende kracht interpreteert.
1967SpaansMiguel Ángel AsturiasVoor zijn levendige literaire prestatie, diepgeworteld in de nationale karakteristieken en tradities van de Indiaanse volkeren van Latijns-Amerika.
1968JapansYasunari KawabataVoor zijn vertelkunst, die met grote gevoeligheid het wezen van de Japanse geest uitdrukt.
1969Frans, EngelsSamuel BeckettVoor zijn schrijven, dat – in nieuwe vormen voor roman en theater – in de armoede van de moderne mens zijn ware hoogte bereikt.
1970RussischAleksandr SolzjenitsynVoor de ethische kracht waarmee hij de onmisbare tradities van de Russische literatuur nastreefde.
1971SpaansPablo NerudaVoor een poëzie die met de energie van een natuurkracht het lot en de dromen van een continent tot leven brengt.
1972DuitsHeinrich BöllVoor zijn schrijven dat door zijn combinatie van een breed perspectief op zijn tijd en een fijnzinnige vaardigheid in karakterisering heeft bijgedragen aan de vernieuwing van de Duitse literatuur.
1973EngelsPatrick WhiteVoor een episch en psychologisch verhalende kunst die een nieuw continent geïntroduceerd heeft in de literatuur.
1974ZweedsEyvind JohnsonVoor een verhalende kunst, scherpzichtig in landen en tijden, in dienst van de vrijheid.
ZweedsHarry MartinsonVoor vertellingen die de dauwdruppel vatten en de kosmos weerspiegelen.
1975ItaliaansEugenio MontaleVoor zijn onderscheidende poëzie welke, met grote artistieke gevoeligheid, menselijke waarden heeft geïnterpreteerd bij een toekomstbeeld op het leven zonder illusies.
1976EngelsSaul BellowVoor het menselijk begrip en de subtiele analyse van contemporaine cultuur die in zijn werk worden gecombineerd.
1977SpaansVicente AleixandreVoor een creatief poëtisch schrijven dat de menselijke conditie in de kosmos en de hedendaagse maatschappij belicht, tegelijkertijd de grote vernieuwing van de tradities in de Spaanse poëzie tussen de oorlogen vertegenwoordigend.
1978JiddischIsaac Bashevis SingerVoor zijn gepassioneerde verhalende kunst welke, met wortels in de Pools-Joodse culturele traditie, universele menselijke condities tot leven brengt.
1979GrieksOdýsseas ElýtisVoor zijn poëzie, welke, tegen de achtergrond van de Griekse traditie, met wellustige kracht en intellectuele helderheid de strijd van de moderne man voor vrijheid en creativiteit uiteenzet.
1980PoolsCzesław MiłoszDie met compromisloos inzicht de menselijke conditie in een wereld van sterke conflicten vertolkt.
1981DuitsElias CanettiVoor werken die gekenmerkt zijn door ruimdenkendheid, vindingrijkheid en artistieke kracht.
1982SpaansGabriel García MárquezVoor zijn romans en korte verhalen, waarin het fantastische en het realistische zijn gecombineerd in een uitgebreid gecomponeerde verbeeldingswereld, welke het leven en de conflicten van een continent weerspiegelt.
1983EngelsWilliam GoldingVoor zijn romans welke, met de luciditeit van realistisch verhalende kunst en de diversiteit en universaliteit van mythen, de menselijke conditie in de hedendaagse wereld verlichten.
1984TsjechischJaroslav SeifertVoor zijn poëzie die begiftigd met frisheid en vindingrijkheid een verlossend beeld van de ontembare geest en veelzijdigheid van de mens verschaft.
1985FransClaude SimonWie in zijn roman de creativiteit van poëet en schilder combineert met een dieper besef van tijd in het afbeelden van de menselijke conditie.
1986EngelsWole SoyinkaIn een breed cultureel perspectief en met poëtische boventoon het drama van het bestaan gestalte geeft.
1987Russisch, EngelsJoseph BrodskyVoor een alles omarmend auteurschap, geïmpregneerd met een helderheid van denken en poëtische intensiteit.
1988ArabischNagieb MahfoezDie door geschakeerde werken – soms scherpzinnig realistisch, soms suggestief ambigu – een Arabische romankunst van algemeen menselijke waarde heeft gevormd.
1989SpaansCamilo José CelaVoor rijk en intensief proza, dat met ingehouden compassie een uitdagende visie op de kwetsbaarheid van de mens vormt.
1990SpaansOctavio PazVoor gepassioneerd schrijven met een brede horizon, gekenmerkt door een weelderige intelligentie en humanistische integriteit.
1991EngelsNadine GordimerDie door haar magnifieke episch schrijven – in de woorden van Alfred Nobel – van zeer grote waarde is geweest voor de mensheid.
1992EngelsDerek WalcottVoor een poëtisch oeuvre met grote helderheid, gedragen door een historische visie die uit een multicultureel engagement is voortgekomen.
1993EngelsToni MorrisonDie in romans gekarakteriseerd door visionaire kracht en poëtische inbreng een wezenlijke kant van de Amerikaanse werkelijkheid tot leven brengt.
1994JapansKenzaburo OëDie met poëtische kracht een fantasiewereld schept waarin leven en mythe verdicht worden tot een schokkend beeld van de huidige menselijke situatie.
1995EngelsSeamus HeaneyVoor werken van lyrische schoonheid en ethische diepte, die alledaagse wonderen en het levende verleden tot uitdrukking brengen.
1996PoolsWisława SzymborskaVoor poëzie die met ironische precisie de historische en biologische context aan het licht laat komen in fragmenten van de menselijke werkelijkheid.
1997ItaliaansDario FoDie in navolging van middeleeuwse hofnarren de macht geselt en de waardigheid van de onderdrukten hoog houdt.
1998PortugeesJosé SaramagoDie met parabelen gedragen door verbeelding, compassie en ironie steeds weer de vluchtige werkelijkheid tastbaar maakt.
1999DuitsGünter GrassWiens dartele zwarte fabels het vergeten gezicht van de geschiedenis portretteren.
2000ChineesGao XingjianVoor een oeuvre van universele validiteit, bittere inzichten en taalkundige vindingrijkheid, dat nieuwe paden voor de Chinese roman en het Chinese toneel heeft geopend.
2001EngelsV.S. NaipaulVoor het verenigen van scherpzinnige vertelling en onkreukbare waarneming in werken die ons de aanwezigheid van de verdrongen geschiedenis dwingen in te zien.
2002HongaarsImre KertészVoor zijn werk dat de broze ervaring van het individu hooghoudt tegen de barbaarse willekeur van de geschiedenis.
2003EngelsJ.M. CoetzeeDie in ontelbare vermommingen gestalte geeft aan de overrompelende betrokkenheid van het outsiderschap.
2004DuitsElfriede JelinekVoor haar muzikale stroom van stemmen en tegenstemmen in haar romans en toneelstukken die met een buitengewoon taalkundige geestdrift de absurditeit en onderwerpende kracht van de maatschappelijke clichés blootleggen.
2005EngelsHarold PinterDie in zijn toneelstukken de afgrond onder het alledaagse gezwets blootlegt en die de gesloten deur waarachter onderdrukking heerst loswrikt.
2006TurksOrhan PamukDie in zijn zoektocht naar de melancholieke ziel van zijn geboortestad nieuwe symbolen voor de botsing en verstrengeling van culturen heeft ontdekt.
2007EngelsDoris LessingDie heldendichteres van de vrouwelijke ervaring, die met scepsis, vuur en visionaire kracht een verdeelde beschaving heeft bestudeerd.
2008FransJ.M.G. Le ClézioAuteur van nieuwe vertrekpunten, poëtische avonturen en sensuele extase, ontdekker van een humaniteit buiten en onder de heersende beschaving.
2009DuitsHerta MüllerDie met poëtische verdichting en prozaïsche zakelijkheid het landschap van de ontheemden optekent.
2010SpaansMario Vargas LlosaVoor het in kaart brengen van machtsstructuren en voor zijn scherpzinnige beelden van het verzet, de revolte en de nederlaag van het individu.
2011ZweedsTomas TranströmerOmdat hij met zijn verdichtende, doorschijnende beelden ons een nieuwe toegang geeft tot de werkelijkheid.
2012ChineesMo YanDie met zinsbegoochelend realisme in zijn volksverhalen verleden en heden doet versmelten.
2013EngelsAlice MunroMeester van het hedendaagse korte verhaal.
2014FransPatrick ModianoVoor de herinneringskunst waarmee hij de meest ongrijpbare menselijke lotsbestemmingen heeft weten op te roepen.
2015RussischSvetlana AleksijevitsjVoor haar veelstemmige werk, een monument voor lijden en moed in onze tijd.
2016EngelsBob DylanVoor het scheppen van nieuwe poëtische uitdrukkingsvormen in de grote Amerikaanse liedtraditie.
2017EngelsKazuo IshiguroDie, in romans met een sterke emotionele kracht, de afgrond onder ons denkbeeldig gevoel van verbondenheid met de wereld heeft blootgelegd.
2018PoolsOlga TokarczukVoor een vertelkunst die met encyclopedische passie grensoverschrijding als levensvorm vormgeeft. (Toegekend in 2019)
2019DuitsPeter HandkeVoor een invloedrijk schrijverschap dat met grote taalkunst de periferie en de concrete menselijke ervaring heeft onderzocht.

Bron overzicht: Wikipedia


Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

Meer tips ➱